करणकुतूहलम् (भास्कराचार्य द्वितीय - सुमेध हिन्दी व्याख्या सहित पञ्चाङ्ग एवं ग्रह-गणित)

श्रीगणेशाय नमः।
श्रीमद्भास्कराचार्यप्रणीतं
करणकुतूहलम्
सटीकं प्रारभ्यते.
श्च्योतच्छैलशिलोच्छलज्जलकणैराकामबाणाम्बुधौ
मग्नस्तन्मुखपङ्कजं कमलवद्भेजे सरोजश्रिया ॥
तत्राप्यद्भुतधैर्ययुक्तसुरवैरैर्यः स्तूयते कोटिशो
मित्रामित्रसमस्वभावविभवः श्रीपार्श्वराट् सत्रिया ॥
अथारब्धग्रन्थनिर्विघ्नपरिसमाप्तयेऽभीष्टदेवतानमस्का-
ररूपं मंगलाचरणमभिधेयं चाह-
गणेशं गिरं पद्मजन्माच्युतेशान्ग्रहान्भास्करो
भास्करादींश्च नत्वा । लघुप्रक्रियं प्रस्फुटं खेटकर्म
प्रवक्ष्याम्यहं ब्रह्मसिद्धान्ततुल्यम् ॥ १ ॥
इतः षट् भुजङ्गप्रयाताः । अथ सिद्धान्तपाटीबीजगणित-
करणानन्तरम्, उक्तं च "रसगुणपूर्णमहीसम ( १०३