जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

४६४ सटीकजातकपारिजाते-
तीयभावमुपगतेषु तस्याः स्त्रियाः स्वयमेव मरणं स्यात् । स्त्री स्वयमेव म्रियते (बलवतो-
दशायाम्) इति । कन्येति । इन्दौ=चन्द्रे, कन्यालिगोहरिषु=कन्या-वृश्चिक-वृष-सिंहान्य-
तमे गते च स्त्री अल्पसुतत्वम् = अल्पापत्यत्वमाप्नुयादिति । तथा च-
पापेऽष्टमे तु विधवा निधनाधिपतिर्नवांशके यस्य ।
तस्य दशायां मरणं वाच्यं तस्याः शुभैर्द्वितीयस्थैः ॥
कन्यालिवृषभसिंहे शिशिरमयूखेऽल्पपुत्रा स्यात् ।
पुत्रभवने शुभयुते निरीक्षिते वा तथैव स्यात् ॥ इति सारावल्याम् ॥४३॥
क्रूरग्रह अष्टम भावमें हो अष्टमेश जिसके नवांशमें हो उस ग्रहके नैसर्गिका यु तुल्य वय-
समें विधवा हो । उस योगमें शुभ ग्रह धन स्थानमें हो तो स्वयं उसकी मृत्यु हो चन्द्रमा
यदि कन्या, वृश्चिक, वृष या सिंहमें हो तो थोड़ी सन्तान हों ॥ ४३ ॥
रन्ध्रे मिश्रबले शुभाशुभखगैरालोकिते वा युते
दम्पत्यो समकालमृत्युमखिलज्योतिर्विदः संविदुः ॥
एकस्थौ मदलग्नपौ च यदि वा लग्नस्थिते कामपे
कामस्थे तनुपे शुभग्रहयुते मृत्युस्तयोस्तुल्यतः ॥ ४४ ॥
इदानीं दम्पत्योः समकालमरणमाह-रन्ध्र इति । रन्ध्रे=अष्टमे भावे, मिश्रबले=शुभा-
शुभसामान्यबलयुते तस्मिन् शुभैरशुभैश्च ग्रहैरालोकिते वा युते सति, दम्पत्योः = वधूव-
रयोः, समकालम्=एकस्मिन्नेव समये मृत्युं=मरणम्, अखिलज्योतिर्विदो विद्वांसः संविदुरूचुः ।
योगान्तरमाह । मदलग्नपौ = सप्तमेशलग्नेशौ यत्र तत्रैकत्रस्थौ भवेतां, यदि वा कामपे =
सप्तमेशे, लग्नस्थिते, तनुपे=लग्नेशे, कामस्थे=सप्तमभावगते शुभग्रहयुते च, तयोः=स्त्रीपुंसोः
तुल्यतः = एककाले, मृत्युर्भवेदिति ॥ ४४ ॥
अष्टम भाव सम बल हो, शुभ-अशुभ दोनों प्रकारके ग्रह देखते हों वा युक्त हों तो दंपती
(स्त्री-पुरुष दोनों) समकाल (एकसाथ) में मरे यह सभी ज्योतिष शास्त्रके विद्वान् कहे
हैं । यदि सप्तमेश और लग्नेश एक स्थानमें हों, वा सप्तमेश लग्नमें हो सप्तममें लग्नेश
हो शुभग्रहसे युक्त हो तो दोनों (स्त्री-पुरुष) की मृत्यु समकालमें हो ॥ ४४ ॥
सत्स्वर्थगेषु स्वयमेव सा स्त्री विपद्यते तत्परिपाककाले ।
रन्ध्रस्थतन्नाथतदंशपानां दशापहारे मृतिमाहुरार्याः ॥ ४५ ॥
इदानीं स्त्रिया मरणकालमाह-सत्स्विति । स्त्रिया जन्मकाले सत्सु = शुभग्रहेषु, अर्थ-
गेषु = द्वितीयभावमुपगतेषु, तत्परिपाककाले = तेषां (शुभग्रहाणां) मध्ये बलीयसो
ग्रहस्य दशाकाले सा स्त्री स्वयमेव विपद्यते = म्रियते । रन्ध्रेति । रन्ध्रस्थतन्नाथतदंशपानां =
रन्ध्रे (अष्टमे) यो ग्रहस्तिष्ठति, तन्नाथः (अष्टमेशः), तदंशपः (अष्टमगतनवांशप-
तिः = जन्मतो हि ६४ नवांशेशः) इत्येषां त्रयाणां (यो बलीयान् भवेत्तस्य) दशापहारे =
दशावसाने स्त्रिया मृतिमार्या आहुरिति ॥ ४५ ॥
शुभग्रह धन भावमें हो तो स्वयं वह स्त्री उसकी दशाके परिपाक कालमें मरे । अष्टम
स्थानमें स्थित और अष्टमेश तथा उसके नवांशपतिकी दशा भुक्तिमें मृत्यु होना श्रेष्ठ वि-
द्वान् लोग कहे हैं ॥ ४५ ॥
सहजभवननाथे पुङ्ग्रहे पुङ्ग्रहर्क्षे पुरुषखचरयुक्ते पुङ्ग्रहालोकिते वा ।
नयनभवनकेन्द्रे कोणगे वा बलिष्ठे बहुधनसुखवन्तं सोदरं याति जाता ॥४६॥
सहोदरस्थानपलाभनाथौ विलग्नतः पञ्चमराशियातौ ।
नृपालतेजोगुणरूपवन्तं सहोदरं जातवधूः समेति ॥ ४७ ॥