जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)
Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary
वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 518, कुल 588 में से
संदर्भ में पढ़ें४६२ सटीकजातकपारिजाते-
वैधव्यं समुपैति चन्द्रभवनात् क्रूरे मदैस्थानगे
चन्द्रादस्तंगृहोपगः शुभकरो राज्यास्पदं यच्छति ॥ ३५ ॥
अन्योन्येति । सितार्कतनयौ = शुक्रशनी, अन्योन्यांशगतौ = यत्र तत्र भावे शुक्रः
शनिनवांशे, शनिः शुक्रनवांशे भवेत् , तौ परस्परदृष्टौ च भवेतां, वा कुम्भे लग्ने अष्टमे
भागे जनिता वनिता ( स्त्री ) कामाग्नितप्ता = मदनानलेन दग्धा ( अतीव कामातुरा )
भवति । वैधव्यमिति । क्रूरे=कस्मिश्चित्पापग्रहे, चन्द्रभवनात्=चन्द्राधिष्ठितराशितः, मदस्था-
नगे=सप्तमराशिगते सति स्त्री वैधव्यं=पतिमृत्युं, समुपैति=प्राप्नोति । शुभकरः=बुधगुरुशुक्रा-
न्यतमो ग्रहः चन्द्रादस्तगृहमुपगतो भवेत्तदा स्त्रियै तद्भर्त्रे वा राज्यम् , आस्पदं=प्रतिष्ठानं च
यच्छति=ददाति । स्त्रीजातके चन्द्रादस्तो (७) पापोऽशुभदः शुभः शुभदश्चेति सारार्थः ॥३५॥
शुक्र और शनि परस्पर एक दूसरेके अंशमें हों परस्पर देखते हों, वा कुम्भके आठवें
नवांशमें उत्पन्न स्त्री कामाग्निसे संतप्त हो । चन्द्रमासे सप्तम क्रूरग्रह हो तो विधवा होती
है । चन्द्रमासे सातवें घरमें शुभग्रह हो तो राज्य पदको देवे ॥ ३५ ॥
स्त्रीजन्मलग्रे शशिशुक्रयुक्ते कोपान्विता सा सुखभागिनी स्यात् ।
सर्वत्र चन्द्रे सति तत्र जाता सुखान्विता वीतरतिप्रिया स्यात् ॥ ३६ ॥
सरलार्थोऽयं श्लोकः । स्त्रीजन्मलग्रे चन्द्रशुक्रौ केवलं वा चन्द्रः शुभकर एवेत्यलम् ३६
स्त्रीके जन्म लग्नमें चन्द्रमासे युक्त शुक्र हो तो वह कोपसे युक्त और सुखकी भागिनी
होती है । चन्द्रमा लग् नमें हो तो उत्पन्न होनेवाली सर्वत्र सुखसे युक्त वीर पुरुषके साथ
रतिप्रिया होती है ॥ ३६ ॥
शुक्रेन्दुभे रूपगुणाभिरामा कलावती जीवबुधोदये तु ।
लग्नस्थिता जीवबुधासुरेज्या जाताङ्गना सर्वगुणप्रसिद्धा ॥ ३७ ॥
वाचस्पतौ नवमपञ्चमकेन्द्रसंस्थे तुङ्गादिके भवति शीलसमन्विता च ।
साध्वी सुपुत्रजननी सुखिनी गुणाढ्यां नूनं कुलद्वययशस्करीह भवेत्सा ॥ ३८ ॥
सरलार्थो श्लोकौ द्वाविति ॥ ३७-३८ ॥
लग्न शुक्र या चन्द्रमाके गृहमें हो तो रूपगुणसे सुन्दरी हो । गुरु या बुधकी राशिका
उदय हो तो कला जानने वाली हो । लग्नमें बृहस्पति, बुध और शुक्र हों ऐसे योगमें
कन्या सर्वगुणमें प्रसिद्धा हो ॥ ३७ ॥
बृहस्पति नवम, पंचम या केन्द्रमें स्थित हो उच्चादिमें हो तो शीलसे युक्त, साध्वी
सुपुत्रकी माता, सुखिनी, गुणयुक्ता और निश्चय दोनों कुलका यश करनेवाली होवे ॥ ३८ ॥
यदि शुभकरदृष्टा शिल्पिनो शुद्धचित्ता सततमपि सलज्जा चारुमूर्तिः सुपुत्रा ।
बहुधनशुभयुक्ता वल्लभे वल्लभत्वं व्रजति शुभशतानां भाजनत्वं च होरा ॥३६॥
यदिति । होरा = स्त्रिया जन्मलग्रं, यदि शुभकरदृष्टा = एकेन द्वाभ्यां त्रिभिर्वा शुभग्र-
हैर्दृष्टा स्यात्तदा शिल्पिनोत्यादि फलं वाच्यम् ॥ ३९ ॥
यदि शुभग्रह लग्नको देखते हों तो शिल्पिनी, शुद्ध चित्तवाली, निरंतर लाजवाली,
रमणीय मूर्ति, पुत्रवती तथा बहुल-धन-सुखसे युक्ता, पतिप्रेमा और सैकड़ों शुभकी पात्री
होती है ॥ ३९ ॥
चन्द्रे कर्कटकोदये च बलिभिः शुक्रज्ञजीवेन्दुभि-
र्नानाशास्त्रकलारसज्ञचतुरा विख्याततेजस्विनी ।
कामस्थैरथवा विलग्नभवनाद्धर्मस्थितैः खेचरैः
प्रव्रज्यामुपयाति जन्मसमये पाणिग्रहे चिन्तयेत् ॥ ४० ॥
चन्द्र इति । कर्कटकोदये = कर्कराशिलग्ने, चन्द्रे, बलिभिः शुक्रज्ञजीवेन्दुभिश्च जाता