सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

Jataka Parijata of Vaidyanatha Dikshita with Commentary

वैद्यनाथ दीक्षित (टीकाकार: पं. कपिलेश्वर शास्त्री एवं पं. मातृप्रसाद शास्त्री) द्वारा

DevanagariHindipublished588 पृष्ठ

पृष्ठ 192, कुल 588 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 192

१६६ सटीकजातपारिजाते-
जातः पापरतः परान्नधनभुग् विद्याविहीनो भवेत् ॥ ५ ॥
मन्दे=शनौ केन्द्र-( १।४।७।१० ) गते, चन्द्रे विलग्नगृहगे=जन्मलगने गते, वाक्पतौ=
गुरावन्यमे=द्वादशभावे गतवति जातो भिक्षुकः सन्नेव शोकजलधौ=चिन्तासागरे मग्नो
लीनो विदेशं गतोऽन्यदेशं गतो भवति । तु पुनः-धर्मस्थानपतौ=नवमेशे रिःफगृहगे=द्वादश-
भावगते, पापग्रहे केन्द्रगते च जातः पापरतः, परान्नधनभुक्, विद्याविहीनश्च भवेत् ॥ ५ ॥
[कुंडली १ : लग्न १ चं. ल., २, ३, ४ श., ५, ६, ७, ८, ९, १०, ११, १२ वृ.]
[कुंडली २ : लग्न ६ सू., ७, ८, ९ सं. पा., १०, ११, १२ रा., १, २, ३, ४, ५ शु.]
शनि केन्द्रमें हो, चन्द्रमा लग्नमें हो और बृहस्पति बारहवें में हो तो जातक भिक्षुक
और शोकरूपी समुद्रमें निमग्न होकर विदेश चला जाय । नवमें भावका स्वामी बारहवें
हो पापग्रह केन्द्रमें हों तो जातक पापमें रत हो, पराया अन्न, धन भोगनेवाला तथा मूर्ख हो ॥
जीवे राहुयुतेऽथवा शिखियुते पापेक्षिते नीचकृन्
नीचे नीचसमीक्षिते सुरगुरौ विप्रोऽतिदुष्कर्मकृत् ॥
निद्री चन्द्रविलग्नपौ सह दिवानाथेन मन्देक्षितौ
प्रेष्यः स्यादशुभैः शुभग्रहदृशा हीनैश्च मानस्थितैः ॥ ६ ॥
यत्र तत्र जीवे = बृहस्पतौ राहुणा युतेऽथवा शिखिना=केतुना युते, पापेन=शनिभौम-
सूर्याणामन्यतमेनेक्षिते = दृष्टे च जातो नीचकृदुच्चकुले जायमानोऽपि नीचकर्मकृद्भवति ।
सुरगुरौ=बृहस्पतौ नीचे=मकरराशौ गतवति नीचसमीक्षिते=नीचगतग्रहै-(पापग्रहै-) रवलो-
किते च विप्रो ब्राह्मणोऽपि जायमानोऽतिदुष्कर्मकृदतिगर्हितकर्मा भवति ।
अत्र सर्वार्थचिन्तामणिकारेण-
जीवे सकेतौ यदि वा सराहौ चाण्डालता पापनरीक्षिते चेत् ।
नीचांशके नीचसमन्विते वा जीवे द्विजेथेऽपि तादृशः स्यात्, इत्युक्तम् ॥
दिवानाथेन सह=संयुक्तौ चन्द्रविलग्नपौ
मन्देक्षितौ = शनिना दृष्टौ भवेतां तदा जातः
निद्री=सदा निद्रालुः भवेत्, तथा मानस्थि-
तैर्दशमभागवतैरशुभैः=पापग्रहैः शुभग्रहाणां
दृशा = दृष्टया हीनैः = रहितैश्च जातो नरः
प्रेष्यः=परभृत्यो भवति ॥ ६ ॥
[कुंडली ३ : लग्न ६, ७ श. वृ., च. ८ सू., ९, १० वृ., ११, १२, १, शं. २, सं. ३ श. सू. / ३ मं., ५]
बृहस्पति राहु, वा केतुसे युक्त हो उसे
पापग्रह देखते हों तो जातक नीच कर्म करने
वाला हो । बृहस्पति नीच राशिमें नीच गत ग्रहसे देखा जाता हो तो जातक ब्राह्मण होने
पर भी अत्यन्त दुष्कर्म करनेवाला होता है।
लग्नेश वा चन्द्रमा नीच राशिमें होकर सूर्यके साथ हो उसे शनि देखता हो तो जातक
निद्रालु हो । यदि पाप ग्रह दशममें हो उन्हे शुभग्रह न देखते हों तो दूत हो ॥ ६ ॥