जातक पारिजात (वैद्यनाथ दीक्षित - शास्त्रीय होरा फलित, राजयोग एवं आयुर्दाय सटीक)

अरिष्टाध्यायः ॥४॥ १०३
अथ चतुर्थवर्षे मरणम् ।
षष्ठाष्टमे कर्कणि जन्मलग्नात् सौम्ये सुधारश्मिनिरीक्ष्यमाणे ॥
अब्दैश्चतुर्भिः समुपैति नाशं जातो नरः सर्वबलान्वितोऽपि ॥ ४२ ॥
४ वर्षायुः

+---------------+---------------+
|       \       | लग्नं. /       |
|        \      |       /        |
|         \     |      /   चं.   |
|   \      \    |     /      /   |
|    \      \   |    /      /    |
|     \      \  |   /      /     |
|      +--------+--------+       |
|     / \               / \      |
|    /   \             /   \     |
|   /     \           /     \    |
|  /       \         /       \   |
| /         \       /         \  |
+------------+-----+-----------+
| \         /       \         /  |
|  \  ४बु. /         \  ४बु. /   |
|   \     /           \     /    |
|    \   /             \   /     |
|     \ /               \ /      |
+------+                 +-------+

कर्कराशिगते सौम्ये=बुधे जन्मलग्नात् षष्ठे-
ऽष्टमे वा विद्यमाने सुधारश्मिना = चन्द्रेण निरी-
क्ष्यमाणे = अवलोकिते जातो नरः सर्वबलान्वि-
तोऽपि यदि भवति तथापि चतुर्भिरब्दैः नाशं =
मृत्युं समुपैति । तथा सारावल्याम्—
"कर्कटधामनिसौम्यः षष्ठाष्टमसंस्थितो विलग्नर्क्षात् ।
चन्द्रेण दृष्टमूर्तिर्वर्षचतुष्केन मारयति ॥" इति ॥ ४२ ॥
कर्कका बुध जन्मलग्नसे छठें वा आठवेंमें हो उसको चन्द्रमा देखता हो तो जातक सर्व-
बल-सम्पन्न होनेपर भी चौथे वर्षमें मरे ॥ ४२ ॥
अथ पञ्चमेऽब्दे मरणम् ।
रविचन्द्रभौमगुरुभिः कुजगुरुसौरेन्दुभिः सहैकस्थैः ॥
रविशनिभौमशशाङ्कैर्मरणं खलु पञ्चभिर्वर्षैः ॥ ४३ ॥

+-------------------+-------------------+
| \   ( १ )       / | \               / |
|  \ र. चं. मं. बृ./  |  \             /  |
|   \             /   |   \           /   |
|    \           /    |    \         /    |
+-----+---------+-----+-----+-------+-----+
|     |  ( २ )  |     |     |       |     |
|     |मं.बृ.श.चं|पञ्चमाब्दे|       |     |
|     |         |मृत्युः     |       |     |
+-----+---------+-----+-----+-------+-----+
|    /           \    |    /         \    |
|   /   ( ३ )     \   |   /           \   |
|  /  र. श. मं. चं.\  |  /             \  |
| /                 \ | /               \ |
+-------------------+-------------------+

यत्र कुत्रापि रविचन्द्रभौमगुरूणामेकत्र
योगे, अथ च कुजगुरुशनिचन्द्राणां योगे,
तथा च रविशनिभौमचन्द्राणां योगे खलु =
निश्चयेन पञ्चभिर्वर्षैर्मरणं भवति । अत्र-
"तिग्मांशुनीहारकरादनीज-
युक्तैः क्रमादेकगृहाश्रितैस्तैः ।
सूर्यात्मजेनाङ्गिरसा सितेन
स्यात्पञ्चता पञ्चभिरेव वर्षैः" इति गुणाकरः ४३
रवि-चन्द्र-मंगल-गुरु एकत्र हों, वा मंगल-गुरु-शनि-चन्द्रमा एकत्र हों वा रवि-
शनि-मंगल-चन्द्रमा एकत्र हों तो ५ वर्षमें बालककी मृत्यु करते हैं ॥ ४३ ॥
अथ षड्वर्षमायुः ।
यदा सुधारश्मिनवांशकस्थे निरीक्षिते शीतकरेण मन्दे ॥
लग्नाधिपे चन्द्रदृशा समेते जातस्य षड्वर्षमितं तदाऽऽयुः ॥ ४४ ॥
६ वर्षायुः

+---------------+---------------+
| \     ३       |       २       |       १     / |
|  \            |               |            /  |
|   \           |               |           /   |
| ४  \          |               |          / १२ |
|     \         |               |         /     |
+------+--------+---------------+--------+------+
|      |        /               \        |      |
|      |       /                 \       |      |
|      |      /                   \      |      |
|      |     /                     \     |      |
|      | ५ चं.                     ११ शु.|      |
+------+-----+                     +-----+------+
|      |      \                   /      |      |
|      |       \                 /       |      |
|  ६   |        \               /        |  १०  |
|     /          \    ८ श. इं  /         \      |
|    /            \           /           \     |
|   /      ७       \         /      ९      \    |
+---------------+---------------+---------------+

यदा = यस्मिन्काले, मन्दे = शनौ यत्र
कुत्रापि सुधारश्मेश्चन्द्रस्य नवांशकस्थे, शीत-
करेण = चन्द्रेण निरीक्षिते, लग्नाधिपे च
चन्द्रदृशा समेते ( चन्द्रदृष्ट इत्यर्थः ) सति
जन्म भवति, तदा जातस्य षड्वर्षमितमायु-
र्भवति । ततोऽनन्तरं म्रियते ॥ ४४ ॥
यदि शनि चन्द्रमाके नवांशमें हो उसे