जैमिनीय ब्राह्मण (सामवेद का प्राचीनतम गूढ़ ब्राह्मण ग्रन्थ - सरस्वती विहार संस्करण)

१.१४३ ] जैमिनीयब्राह्मणम् [ ३९
४ कोशेषु लोकानाम् ६ य होवा व ष धा ८ व ष भर्त्त (गर्त्त इति मूलपाठः
५ कोशेषु °जेत् ७ २ व क्ष ष न नास्ति स्यात्)
९ २ ॥ २४ ॥ ष ॥ ७४ ॥
विच्छिन्नम् इव वा एतत् साम । प्रतिहारं प्रति कयाशचीया भवति । ईश्वरो ह त्व् अप्रजापतिर् भवितोः । कवतीभ्यो ब्रू-
ताँहोयीति४ संक्रामेद् अनादृत्य प्रतिहारम् । तद् उ तद् दुष्कर- युति प्राजापत्याभ्यः । अथ ह वा एतद् भरद्वाजः पृष्णिस्तोत्रं ददर्श
रूपम् । सामितारम् एतत् । प्रतिहार एव प्रतिह्रियमाणः वाक् पशुकामः कया नश्चित्र आ भुवद् ॥ रेवतीर् न सधमादे ॥ अभी
इत्य् उद्गाता ब्रूयात् । वाग् वै ब्रह्म । वाचैवैतत् तद् ब्रह्मणा षु णस् सखीनाम् इति । स यद् एकां रेवतीं मध्यतो ऽपिसृजति
संदधाति५ ॥ तेन पशुभ्यो नैति । यद् उ कवती प्राजापत्ये अभितो भवतस्
आपो वै देवानां पत्नय आसन् । ता मिथुनम् ऐच्छन्त । ता तेनो प्रजायै नैति ॥
मित्रावरुणाव् उपैताम् । ता गर्भम् अदधत । ततो रैवतयः तत् स्वारं भवति । प्राणो वै स्वरः । प्राणान् एवैतत् पशुषु
पशवो ऽसृज्यन्त । रेवतीषु पशुकामस्य कुर्यात् । पशुमान् एव दधाति । ईश्वरो ह तु स्वरेण यजमानस्य पशून् निस्वरितोः ।
यद्य् अनिधनं कुर्यात् प्राणम् अपिहन्यात् ॥ १४० ॥७
१-१ ? एवं कोशेषु तरूपन्मत व ष दुष्करन्मत ६ एवं कोशेषु
२ ल नास्ति ४ ? व ष °ताम् ७ २ ॥ २५ ॥ ष ॥ ७५ ॥
३ ? य °रूपमुल र क्ष °रूपममत ल ५ लव ष °दधति
अविता जराणितॄणाम् आ औ हो हा यि शतां भवस्य औ हो हु मा एकादशाक्षरा त्रिष्टुब् एकादश रुद्राः । त्रैष्टुभं माध्यंदिनं सवनम् ।
ता या हुं मा इत्य् उत्तमाया उत्तराधै कुर्यात् । स यथा व्रजे गा अक्षरेऽक्षरे देवतान्यायत्ता ॥
अनेषाय् अर्गलेनापिहन्यात् तादृक् तत् । तद् आहुस् स्वयोन्याव् द्वादशाक्षरा जगती । द्वादशादित्याः । जागतं तृतीयसवनम् ।
एव तत् स्वारं कार्यम् । य एनम् एवं चक्षुर्वांसम् उपमीमांसीत अक्षरेऽक्षरे देवतान्यायत्ता ॥
स्वरेण यजमानस्य पशून् निरस्वारीर् इति तं ब्रूयान् निधनवत् अथ किं प्रतिशज्ञं यजमानम् अपनयन्यन्तीति स ब्रूयात् प्रजापतिर्
पुरस्ताद् रथन्तरं निधनवद् उपरिष्टान् नौधसम् । ताभ्यां म यद् वामदेव्यम् असृजत तस्य त्रीण्य् अक्षराण्यू उदखिदत् । स
एतद् उभयतः प्रजाः पशवः परिगृहीताः । प्राणम् एवैतद् अधा एव त्र्यक्षराः पुरुषो ऽभवत् । वामदेव्यस्य स्तोत्रे पुरुषः इति
मध्यतः पशूनाम् इति । य एवैनम् एवं चक्षुर्वांसम् उपमीमांसते ब्रूयात् ॥
स आर्त्तिम् आर्छति ॥ तत् प्रतिशज्ञं यजमानम् अपनयन्यन्तीति तद् आहुर् न पुरुषः इति
अष्टाक्षरा गायत्र्य् अष्टौ वसवः । गायत्रं प्रातःसवनम् । अक्षरे- ब्रूयात् परोक्षम् एव ध्यायेन् मनसैव नियच्छेद् इति । तद् उ वा
ऽक्षरे देवतान्यायत्ता ॥ आहुर् नैव परोक्षं ध्यायेन् न मनसा नियच्छेद् यद् वाव वेद
तेनैवाप्तम् इति ॥ १४१ ॥२
१ य व ष अत्तं २ र व ॥ २६ ॥ ष ॥ ७६ ॥
देवा वा असुरान् युधम् उपप्रयन्तो ऽब्रुवन् यन् नो वामं इदं ममेति । ते ऽब्रुवन् वीदं भजामहा इति । तस्य विभागे न
वसु तद् अपनिधाय युध्यामहै यद् अद्य कश्चिंशं चिद् भूंते ऽभ्यव- समपादयन् । तद् एवैनान् अब्रवीत् सर्वान् एव वो मया स्तो-
धावामेति१ । प्राणा वाव तेषां वामं वस्व् आसीत् । तद् अपनि- ष्यन्ति सर्वान् वो ऽहम् अवेध्यामि मा मा विभरध्वम् इति ॥
धाय युधम् उपपरायन् । तद् एकदा भूत्वात्सृजमानम् अतिष्ठद् तद् यद् गायत्रीषु स्तुवन्ति तेनाग्नेयम् । गायत्रो ह्य् अग्निः ।
ऋचस् सामानि यजूंषि गास् अश्वम् अजाम् अविं व्रीहिं यवं यत् पृष्ठं माध्यंदिनं तेनैन्द्रम् । यत् कवतीषु स्तुवन्ति तेन
ब्राह्मणं राजन्यं वैश्यं शूद्रं यद् इदं किं चित्व् तत् सर्वम् । तद् ऐभ्य प्राजापत्यम् । यद् अनिरुक्तं तेन वैश्वदेवम् । यन् मैत्रावरुणाय
आँचक्षतेदं वै वस् तद् वामं वस्व् एकदा भूत्वासृजमानं तिष्ठ- स्तुवन्ति तेन मैत्रावरुणम् ॥
तीति३ । ते देवा असुरान् अजयन् । ते विजिग्यानाः पुनर् तद् एनान् अब्रवीत् सृजध्वं मद् इति । तथेति । तद् अभ्यस्वरन् ।
आयन्त एकं भूतम् अभ्यवायन् । तन् नू व्यजानंतेदं मम वामम् ते ऽब्रुवन् सृजस्वेति ॥ १४२ ॥५
अस्यां कण्डिकायां ल-कोशस्य था ) वामेति ४ य र अवानान् व ष अवान् श
पाठा उदाहर्तुं न शक्याः ॥ २-२ व ष अभ्या ° क्ष अभ्या ° देवान्
१-१ कोशेषु भूतेभ्यः पधा ( र व ष ३ र-वर्जम् अन्यत्र तिष्ठन्तीति ५ २ ॥ २७ ॥ ष ॥ ७७ ॥
तद् रथन्तरम् असृजत । तद् रथघोषो ऽन्वसृज्यत । ते तद् अभ्रुवन् सृजस्वैवेति । तद् बृहद् असृजत । तत् पर्जन्यस्य
ऽब्रुवन्न् अरात्स्मानेन स्तोत्रेणेति । तस्माद् रथन्तरस्य स्तोत्रे घोषो ऽन्वसृज्यत । ते ऽब्रुवन्न् अरात्स्मानेन स्तोत्रेणेति । तस्माद्
रथघोषं कुर्वन्ति । अरात्स्मानेन स्तोत्रेणेत्य् एव तद् विधात् ॥ बृहतस् स्तोत्रे दुन्दुभीन् उद्वादयन्ति । वर्षुकः पर्जन्यो भवति ।