हस्त्यायुर्वेद: गजशास्त्र (पालकाप्य मुनि - सम्पूर्ण गज-चिकित्सा, शरीर-रचना एवं मत्त-गज प्रबन्धन)

१ द्विव्रणीयाध्यायः ] हस्त्यायुर्वेदः । ३६३
योगान्वक्ष्यामि यो येन सुप्रयुक्तेन सिध्यति ॥
काकादनी शुकनासा तथाऽपामार्गतण्डुलाः ॥ ७९ ॥
रोहिषाहिंस्रवरणं बिल्वं कुष्ठं पुनर्नवा ॥
शार्ङ्गेष्टारग्वधैः काला बृहत्यौ देवदारु च ॥ १८० ॥
कपित्थबाणटिण्डुकतगराइमन्तकाशिका ॥
मेदा च कृष्णगन्धा च हरिद्रा तालपत्रिका ॥ ८१ ॥
त्रिफला नीलपुष्पी च शतपुष्पा त्रिकण्टकम् ॥
कदरः सोमवल्कश्च कुबेराक्ष्यस्थिरोहिणी ॥ ८२ ॥
तालपत्री च कुष्ठं च फलानि निचुलस्य च ॥
एभिः कार्यं यथालानं श्वयथोः प्रविलापनम् ॥ ८३ ॥
—:०:—
सुपिष्टैश्च सुखोष्णैश्च निरूपैर्वाऽपि कारयेत् ॥
कुलत्थयवगोधूममाषकिण्वातसीतिलाः ॥ ८४ ॥
बीजा्न्येरण्डशणयोः कर्पास्य मूलकस्य च ॥
सर्षपाश्चेति पिष्टानि प्रलेपः पाचनो भवेत् ॥ १८५ ॥
श्वयथोरुष्णलवणस्निग्धश्चाम्लश्च दन्तिनाम् ॥
किणिही चित्रकश्चैव निकुम्भः सुरदारु च ॥ ८६ ॥
तगरं मातुलुङ्गं च त्रिवृता च संमांशतः ॥
गोमूत्रपिष्टैर्योगोऽयं स्व(श्व)यथूनां प्रपाचनः ॥ ८७ ॥
करवीरोञ्चटामूलं मूलं धत्तूरकस्य च ॥
लाङ्गली हरितालं च शुकगोमूत्रपेषितम् ॥ ८८ ॥
श्वयथोर्विषयुक्तस्य भवेत्पाचनमुत्तमम् ॥
—:०:—
चित्रकश्चिरबिल्वं च कोशातक्याः फलानि च ॥ ८९ ॥
मुष्ककः शृङ्गवेरं च लाङ्गलक्यक्षपीलुकौ ॥
सुवर्णक्षीरिणी चैव स्नुह्यर्कक्षीरमेव च ॥ १९० ॥
सुधा सुवर्चिका चैव तुरङ्गी कटैशर्करा ॥
कंपोतोन्दुरगृध्राणां विष्ठा पारापतस्य च ॥ ९१ ॥
१ क. ॰धः सारिवावृ॰ । २ क. ॰टिण्टुक॰ । ३ ख. मातुलिङ्गं । ४ क.
समांसतः । ५ क. प्रपाचनम् । ६ क. ॰ङ्गलीकक्षपी॰ । ७ क. ॰टकर्क॰ । ८ क.
कपातोदूर॰ ।