सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
हस्त्यायुर्वेद: गजशास्त्र (पालकाप्य मुनि - सम्पूर्ण गज-चिकित्सा, शरीर-रचना एवं मत्त-गज प्रबन्धन)

हस्त्यायुर्वेद: गजशास्त्र (पालकाप्य मुनि - सम्पूर्ण गज-चिकित्सा, शरीर-रचना एवं मत्त-गज प्रबन्धन)

Hastyayurveda Gajashastra of Palakapya Muni with Commentary

पालकाप्य मुनि (सम्पादक: पं. शिवदत्त शर्मा) द्वारा

DevanagariHindipublished742 पृष्ठ

पृष्ठ 11, कुल 742 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 11

हस्त्यायुर्वेदाध्यायविषयानुक्रमः—

[स्तम्भ १]

विषयाःअ०
म्, आगन्तुकरोगाणां नामसंख्याकथनं
ऽप्रमष्टयङ्ककथनं साध्यासाध्यकृच्छ्रसाध्यरो-
गाणां नामकथनं, च ... ... ...७
ज्वरोत्पत्तिकथनम्, प्रसङ्गाद्देवदानवयो-
र्युद्धकथनम्, देवानां स्वरक्षणार्थं शिवविष्णू
प्रति गमनवर्णनम्, शिवविष्णुसृष्टज्वर-
प्रज्वरपीडितदानवानां स्वरक्षणार्थं ब्रह्माणं
प्रति गमनं स्वस्य ज्वरप्रज्वरपीडाविमुक्ति-
प्रार्थना च। प्रसङ्गाज्ज्वरप्रज्वरयोः स्वरू-
पवर्णनम्, ब्रह्मकृतदैत्यविज्वरत्वकथनं मृत्यु-
लोकं प्रति ज्वरप्रज्वरयोः प्रेषणं च। ज्वर-
प्रज्वरपूर्वरूपलक्षणकथनम्... ... ...८
ज्वरस्य नरहयखरादिस्थानविशेषभेदेन
ज्वूराभितापखारेकादिनामाविशेषकथनम्, ग-
जस्थितज्वरस्य पाकल इतिनामतद्वयव-
र्थकथनं मनुष्यभिन्नासह्यत्वकथनं च। ज्वरस्य
मनुष्यसह्यत्वगजासह्यत्वयोर्हेतुकथनम्, पाक-
लस्य शुद्धबालादिदशभेदकथनम्, शुद्धबा-
लादिदशविधपाकलस्य प्रत्येकमपत्तिहेतुलक्ष-
णकार्यपरिहारादिकथनम् ... ... ...९
स्कन्दरोगस्य शोषिणमितिनामन्तरान्व-
र्थत्वान्तरायामादिभेदत्रयकथनम्, अन्तरा-
यामस्कन्दस्योत्पत्तिनिदानचिकित्सितकृच्छ्र-
साध्यत्वकथनम्, बहिरायामव्याविद्धस्कन्द-
योरुत्पत्तिनिदानासाध्यत्वकथनम् ... ...१०
पुराणकृशरोगस्य पाण्डुरोगइतिनामन्त-
रकथनं वातपित्तकफसंभवास्त्रैविध्यकथनं च।
पित्तजपुराणकृशनामान्तरपाण्डुरोगस्योत्पत्ति-
निदानचिकित्सितकथनम्, कफजकर्तुरिसरि-
नामान्तरपाण्डुरोगस्योत्पत्तिनिदानचिकित्सि-
तकथनं वातजप्लीहोदरनामान्तरपाण्डुरोग-
स्योत्पत्तिनिदानचिकित्सितकथनं च ...११
आनाहरोगस्यात्याशितादिभेदपञ्चककथ-
नम्, अत्याशितस्योत्पत्तिनिदानचिकित्सा-
दिकथनं शुद्धासंसक्तभेदद्वयवातोन्मथिताना-
हस्योत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं तृतीयसं-
सक्तवातोन्मथितानाहस्योत्पत्तिनिदानासाध्य-
त्वकथनं च, धान्यानाहस्य प्रदुष्टाप्रदुष्टभे-
दद्वयकथनपूर्वकमुत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं

[स्तम्भ २]

विषयाःअ०
प्रदुष्टानाहस्य दुश्चिकित्स्यतमत्वकथनं च।
मृत्तिकाजगधानाहस्योत्पत्तिनिदानचिकित्सा-
कथनं संनिपातानाहस्योत्पत्तिनिदानासाध्य-
त्वकथनं च... ... ... ...१२
मूर्छाया द्वादशभेदकथनम्, अतिभोजन-
मूर्छोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं विदग्धभो-
जनमूर्छोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं धान्य-
मूर्छोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं स्नेहमूर्छो-
त्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं वातमूर्छोत्पत्ति-
निदानचिकित्साकथनं पित्तमूर्छोत्पत्तिनिदान-
चिकित्साकथनं श्लेष्ममूर्छोत्पत्तिनिदानचि-
कित्साकथनं संनिपातमूर्छोत्पत्तिनिदानचिकि-
त्साकथनं वारिमूर्छोत्पत्तिनिदानचिकित्सा-
कथनं मार्गमूर्छोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं
मद्यमूर्छोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं यवसम्मू-
र्छोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं च ... ...१३
वातपित्तादिासप्तविधशिरोरोगकथनम्,
वातिकशिरोरोगोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं
पैत्तिकशिरोरोगोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं,
कफजशिरोरोगोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं
रक्तजशिरोरोगोत्पत्तिनिदानचिकित्साकथनं
संनिपातिकशिरोरोगोत्पत्तिनिदानचिकित्सा-
कथनं कृमिशिरोरोगोत्पत्तिनिदानचिकि-
त्साकथनमभिघातजशिरोरोगोत्पत्तिनिदान-
चिकित्साकथनं च... ... ... ...१४
त्रिंशत्पादरोगाणां नामकथनं वनस्थग-
जानां पादरोगानुत्पत्तिहेतुकथनं ग्राम्यगजा-
नां पादरोगोत्पत्तिहेतुकथनं च। पादरोगाणां
शरीरसमुत्थागन्तुकभेदद्वयकथनं नवविधाग-
न्तुकपादरोगाणां नामकथनं त्रिंशत्पादरो-
गाणां प्रत्येकमपत्तिनिदानचिकित्साकथनं
साध्यासाध्यकृच्छ्रसाध्ययाप्यपादरोगाणां ना-
मकथनं क्षारकर्मविधिकथनमनिकर्मविधिक-
थनं च ... ... ... ...१५
अष्टविधव्यापद्रोगकथनम्, तैलव्यापदुत्प-
त्तिनिदानचिकित्साकथनं सर्पिर्व्यापदुत्पत्ति-
निदानचिकित्साकथनं वसाव्यापदुत्पत्तिनिदा-
नचिकित्साकथनं क्षीरव्यापदुत्पत्तिनिदान-
चिकित्साकथनं मद्यव्यापदुत्पत्तिनिदानचिकि-