सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

हम्मीर महाकाव्यम् (रणथम्भौर चौहान वीरगाथा एवं इतिहास)

Hammira Mahakavya with Hindi Commentary

नयचन्द्र सूरि / डॉ. दशरथ शर्मा द्वारा

DevanagariSanskritpublished185 पृष्ठ

पृष्ठ 71, कुल 185 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 71

२२ श्रीहम्मीरमहाकाव्ये [ सर्गः
अथासहस्तं स्वबलच्छलाभ्यां जेतुं शकेशः शक्रचक्रकेतुं ।
बलाभिलाषी प्रचचाल चंद्र इव ग्रहेशं प्रति षर्परेरशं ॥ ४७ ॥
कांबोजलंगाहथभीमभिल्ल—बंगादिदेशाधिपपेंटलश्री ।
शिष्टाष्टलक्षप्रमितामिताहि—कांतखराजिखरवाजिराजी ॥ ४८ ॥
संपादितातातिविपत्तिपत्ति—कोश्याकुलं शौर्यकलं बलं स्वाक् ।
उक्तात्मवार्ताय नृपाय तस्मै घट्टैकदेशीय नृपो ददेऽथ ॥ ४९ ॥
सद्यस्ततोऽसौ प्रसरत् प्रसादात् साम्राज्यमासाद्य सहाबदीनः ।
न केनचित् ज्ञातचरः समेत्य जग्राह दिल्लीमतिविग्रहेण ॥ ५० ॥
ततो भियाभ्यस्तपलायनानां हताहता हेति कृतारवाणां ।
भग्नप्रभाणां मुखतो जनानां समागमं शत्रुपेर्तर्निशम्य ॥ ५१ ॥
रणे मयासौ शतशो जितोपि किं चापलं बाल इवातनोति ।
वहन्नहंकारमिति क्षितीशः प्रचेलिवांस्तुच्छपरिच्छदोपि ॥ ५२ ॥
युग्मं
प्राग्लग्नतद्धस्तभृशानुभूत—भीस्तं समीक्ष्येति शकः प्रद्धयौ ।
अस्माकमेकाक्यपि नैष जेतुं शक्यो मृगाणामिव पंचवक्त्रः ॥ ५३ ॥
ततो निशीथे निभृतांधकारे संप्रषितैः प्रत्ययितैः शकेशः ।
अबीभिदत्पुष्कलनिष्कदानै स्तस्याश्वपालं सह तौर्यिकैः सः ॥ ५४ ॥
दिष्ट्या समेता ध्रुवमस्मदुक्ता यास्यंति वेश्मानि परं निजानि ।
हन्मो वितन्मोद्य दृढं स्वराज्य मित्युक्तियुक्तिप्रथका मिथोपि ॥ ५५ ॥
आकाशशेषे तुहिनांशुबिंबे प्रकाशकल्पेऽतुहिनद्युतौ च ।
शकाः समंतान्निभृतं समेत्य पृथ्वीपतीये शिबिरे निपेतुः ॥ ५६ ॥
युग्मं
गृहाण शस्त्रं निगृहाण शीघ्रं प्रयात एवैष शक्रोऽग्रतस्ते ।
आहन्म एतान्निहता बतैतै रित्थं भटोप्रोट्ठवाक्यचित्रे ॥ ५७ ॥
प्रवर्त्तमाने समरे समंता च्छकेशनुन्नेन तदाश्वपेन ।
तुरंगमस्तेन नृपाय नाटा—रंभाभिधानो श्रयते ददे सः ॥ ५८ ॥