गोभिल गृह्यसूत्रम् (सामवेद कौथुम-राणायनीय शाखा - मुकुन्द शर्मा सटीक)

१२४ विवाहविधिः । [ १ प्रपाठके
मतीमिति । पुत्रिका(१)करणशङ्कानिवृत्त्यर्थम् । यत्र तु पुत्रिकाकरणाभावनि-
श्रयस्तामभ्रातृकामप्युद्वहेत् ॥ असमानार्षगोत्रजामिति । अत्र प्रत्येकमेव नञा
सम्बन्धः । ऋषेरिदमार्षम् । गोत्रप्रवर्त्तकस्य मुनेर्व्यावर्त्तकोमुनिगणः । प्रवर
इत्यर्थः । गोत्रं वंशपरम्पराप्रसिद्धम् । (स्व) समाने आर्षगोत्रे ( यस्य ) तस्मा-
ज्जाता या न भवति ताम् । एतत्परिणये प्रायश्चित्तमाह—स्मृतिः—
“परिणीय सगोत्राञ्च समानप्रवरान्तथा ।
त्यागं कृत्वा द्विजस्तस्यास्ततश्चान्द्रायणञ्चरेत् ॥”
इति । त्यागश्चोपभोगस्यैव न तस्या इत्याह-शातातपः—
“समानप्रवराङ्कन्यामेकगोत्रामथापि वा ।
विवाहयति योमूढस्तस्य वक्ष्यामि निष्कृतिम् ॥
उत्सृज्य तान्ततोभार्या मातृवत्परिपाल