गोभिल गृह्यसूत्रम् (सामवेद कौथुम-राणायनीय शाखा - मुकुन्द शर्मा सटीक)

मिश्रमेतद्भवेत्सर्व्वय्याँ(१)त्पूर्व्वादित्फलं ।
नवसस्य ग्रहन्तत्स्याच्छुभोवाऽन च वाऽशुभः ॥”
इति । अत्र प्रजास्तुतिनिन्दाद्वारेण चैव वस्तुतोनिन्दिताऽनिन्दिता चेति
मन्तव्यम् । अत्र ( कन्यापरिग्रहे ) विशेषः शुभकर्म्मनिर्णये मुरारिमिश्रीये, सं-
स्कारदीपके हर्षनाथशर्म्म निर्मिते च द्रष्टव्यः ॥ ९ ॥
( अथज्ञातिकर्म्म )
अथेदानीमासन्नविवाहकालायाः कन्यायाः स्नपनमभिदधाति—
क्लीतकैर्य्यैवम्मौषधैर्व्वा ऽऽप्लुतांऽऽप्तैर्गुहृत्सुराेत्तमेन सशरीरां त्रिर्मूर्द्धन्य-
भिषिञ्चेत् “कामवेद ते नाम मदोनामासी”ति । “समानयामुमि”ति
पतिनाम गृह्णीयात् । स्वाहाकारान्ताभिरुपस्थमुत्तराभ्यां प्लावयेत्
॥ १० ॥ ( मं० ब्रा० १।१।२-३-४ )
क्लीतकै—रुदकक्लिन्नैश्चूर्णीकृत्य द्रवीकृतैरित्यर्थः । आप्लुतां—कृतसर्वां-
ङ्गोद्वर्त्तनाम् । सुहृत् स्निग्धहृदयो वयस्या मातृवर्गश्च सुरा—उदकम् ( निघं०
१।१२ ) कोशेऽपि “वरुणासुराऽरविन्दानी”—त्युदकपर्यायेषु (२)पठ्यते इति
म० म० मुरारिमिश्रादयः । तथोत्तमोदकेन(३)। सशरीरां—(४)कन्याम्
मूर्द्धनि—शिरसि(५) । त्रि-र्व्वारत्रयमभिषिञ्चेत् । अयमर्थः । मूर्द्धनि तथाऽभि-
षिञ्चेद्यथा सर्व्वमेव शरीरमभिषिक्तं भवतीति ॥ तत्र करणमन्त्रमाह—कामेत्या-
दिय् । इति-एवमादिभिस्तिसृभिऋग्भिः स्वाहा कारान्ताभिः । ता यथा—“काम
वेद ते नाम मदोनामासि समानयामुंऽसुरा ते अभवत् । परमत्र जन्माग्ने तप-
सोनिम्मितोऽसि स्वाहा ॥ २ ॥ इमन्त उपस्थं मधुना सं सृजामि । प्रजापते-
र्मुखमेतद्द्वितीयम् ॥ तेन पुंसो अभिभवामि सर्व्वान्वशिन्यसि राज्ञी
स्वाहा ॥ ३ ॥ अग्निङ्क्रव्यादमकृण्वन्गुहानाः स्त्रीणामुपस्थमृषयः पुराणाः ।
तेनाऽन्यमकृण्वंस्तैस्त्रुङ्गं त्वाष्ट्रं त्वयि तद्दधातु स्वाहा”॥४॥ इति ॥ आसामर्थः ।

( १ ) यावत्सर्व्वम् “यावत्तावच्चसाकल्ये” इत्यमरात् ॥
( २ ) ननु--प्रसिद्धत्वान्मद्यमेवास्तु इति चेन्न बाधसापेक्षविष्यापत्तेः । तत्स्पर्शेऽपि
प्रायश्चित्तोपदेशात् । तथाचाङ्गिराः--“सुराया गन्धमाघ्राय स्नात्वाज्यं प्राश्य शुद्ध्यति ।
स्पर्शे प्रतिग्रहे चैव त्र्यहं पीत्वा तथोदकम्” । इति । सूत्रस्य जलपरतया समर्थनेनान्य-
थानुपपत्तेरभावात् । अत एव गृह्यासङ्ग्रहः” सर्व्वेषु विप्राणामद्भिः पूर्व्वप्रवर्त्तनम् ।
यस्मात्सुरा जलम्प्रोक्तमद्भिरेवाऽभिषेचयेत्” ॥ इति ॥
( ३ ) क्षारादिदोषरहितेन शोभनगन्धवर्णादियुक्तेन च ॥
( ४ ) एतेन सर्वाङ्गस्नानं शिरआदिपादान्तमुक्तम्भवति तदेतदनुपदं व्यक्तीभविष्यति॥
( ५ ) अत्रावच्छेदकत्वरूपविषयत्वं सप्तम्यर्थः । पृथगुक्तेः प्राधान्यमङ्गेषु शिरसो-
ज्ञापयति ।