गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

३.] गदनिग्रहः । ७३
पलानि दाडिमादष्टौ सितायाश्चैकतः कृतः ।
गुणैः कपित्थाष्टकवच्चूर्णोऽयं दाडिमाष्टकः ॥ ३८ ॥
अतिसारे द्वितीयं दाडिमाष्टकचूर्णम् ।
दाडिमस्य पलान्यष्टौ चातुर्जातं पलद्वयम् ।
अजाजीनां पलार्धं तु पलार्धं धान्यकस्य च ॥ ३९ ॥
पृथक्पलांशकान् भागान् त्रिकटोग्रन्थिकस्य च ।
त्वक्क्षीरी वालकं चैव दद्यात्कर्षसमान् भिषक् ॥ ४० ॥
शर्करायाः पलान्यष्टौ तदेकस्थं विचूर्णयेत् ।
आमातीसारशमनं कासहृत्पार्श्वशूलनुत् ॥ ४१ ॥
हृद्रोगमरुचिं गुल्मं ग्रहणीमग्निमार्दवम् ।
प्रयुक्तो नाशयत्येष चूर्णोऽयं दाडिमाष्टकः ॥ ४२ ॥
गलरोगे एलाद्यं चूर्णंम् ।
एला त्वग्दलनागपुष्पमरिचं स्यात्पिप्पली नागरं
भागैर्भागविवर्धितं क्रमयुतैः सर्वैश्च तुल्या सिता ।
एतच्चूर्णमजीर्णगुल्मजठरेऽप्यर्शःसु हृद्रोगिषु
कासश्वासिषु रक्तपित्तिषु हितं कण्ठे विकाराश्च ये ॥४३॥
अरोचके वृद्धैलाद्यं चूर्णम्
वृद्धैला पिप्पलीमूलं चव्यचित्रकनागरम् ।
मरिचं दीप्यकं चैव वृक्षाम्लं चाम्लवेतसम् ॥ ४४ ॥
अजमोदाऽजगन्धा च कपित्थं चार्थकार्षिकम् ।
अत्यन्तपरिशुद्धायाः शर्करायाश्चतुष्पलम् ॥ ४५ ॥
चूर्णं सेव्यमिदं पुम्भिः परमं रुचिवर्धनम् ।
प्लीहकासमथार्शांसि श्वासशूलं वमिज्वरम् ॥ ४६ ॥
निहन्ति दीपयत्यग्निं बलवर्णकरं परम् ।
वातानुलोमनं हृद्यं कण्ठजिह्वाविशोधनम् ॥ ४७ ॥