गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

वातव्याधिकारः २.] गदनिग्रहः । २११
मञ्जिष्ठा पुष्करं रास्ना चातुर्जातकसैन्धवम् ।
पिप्पली मरिचं शुण्ठी मांसी सहचरो जलम् ॥ १६ ॥
अश्वगन्धात्मगुप्ते च क्रमुकश्च शतावरी ।
श्वदंष्ट्रा केतकी मूर्वा मधुकं चागुरुस्तथा ॥ १७ ॥
जातीफलं च सुमनापत्री कटुकरोहिणी ।
ग्रन्थिकं शुक्लकन्दा च शतपुष्पा पुनर्नवा ॥ १८ ॥
जीवनीयो गणश्चैव रालाकेसरबोलकम् ।
नखं च कृष्णसारश्च वत्सनाभस्तथैव च ॥ १९ ॥
अस्य तैलस्य सिद्धस्य शृणु वीर्यमतः परम् ।
अशीतिवातजान् रोगान् हन्यादाशु प्रयोजितः ॥ २० ॥
अश्वानां वातभग्नानां गजानां शिशूनामपि ।
अंशशोषे खुडे वाते क्रोष्टुशीर्षे कटिग्रहे ॥ २१ ॥
मन्यास्तम्भे हनुश्रोत्रवाते मन्दे तथाऽनले ।
व्यन्ध्यानां पुत्रजननं षण्ढानां कामवर्धनम् ॥ २२ ॥
अश्विभ्यां निर्मितं चैव प्रजानां हितकारकम् ।
अनेनैव विधानेन तैलं तारक्षजं पचेत् ॥ २३ ॥
शतावर्यास्तुलामेकां तुलां गोक्षुरकस्य च ।
तुलार्धं तिलतैलस्य चैरण्डस्य पलानि षट् ॥ २४ ॥
एरण्डपत्रस्वरसपलानि नव कारयेत् ।
वृकशिशुकतर्कारीसिन्दुवारसुवर्णकात् ॥ २५ ॥
नीलिकाग्रन्थिपर्णाभ्यां करञ्जकेशरशृङ्गात् ।
षट्पलं गुग्गुलोर्दत्त्वा तैलं मृद्वग्निना पचेत् ॥ २६
कौब्ज्याक्षेपकपङ्गुत्वसुप्तत्वस्तन्दभामिताः ।
पक्षाघातहनुस्तम्भसन्धिरोमादिकानपि ॥ २७ ॥
नाशयेत्तत्क्षणादेव तमः सूर्योदये यथा ।
तैलं वातारिनामेदं सर्ववातहरं परम् ॥ २८ ॥