गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

६.] गदनिग्रहः । १७७
एषां द्विपलिकान्भागंश्चतुर्द्रोणेऽम्भसः पचेत् ।
द्रोणशेषे कषाये तु पूते शीते प्रदापयेत् ॥ १३८ ॥
गुडस्य त्रिशतं तत्र धातक्याः पलविंशतिः ।
मरिचं केसरं श्यामामेलात्वक्पत्रकं पलम् ॥ १३९ ॥
पिप्पलीनां तु कुडवं चूर्णीकृत्य प्रदापयेत् ।
घृतभाण्डे स्थितं मासं पिबेन्मात्रां यथाबलम् ॥ १४० ॥
क्षयापस्मारकासासृक्शोफगुल्मभगन्दरान् ।
पुष्करासव इत्येष प्रयोगादेव नाशयेत् ॥ १४१ ॥
क्षयरोगे माचिकासवः ।
माचिकायाः शतार्धं तु द्रोणेऽपां च विपाचयेत् ।
चतुर्थशेषे तस्मिंस्तु पूते शीते प्रदापयेत् ॥ १४२ ॥
गुडस्य द्विशतं दत्त्वा तत्सर्वं घृतभाजने ।
विडङ्गपिप्पलीकृष्णात्वगेलापत्रकेसरैः ॥ १४३ ॥
मरिचैश्च तथा चूर्णं सम्यक्कृत्वा विचक्षणः ।
क्षिपेच्च पालिकैर्भागैर्घटनीयं समन्ततः ॥ १४४ ॥
ततो यथाबलं पीत्वा कासश्वासगलामयान् ।
हन्ति यक्ष्माणमत्युग्रमुरःसन्धानकारकः ॥ १४५ ॥
माचिकासव इत्येष ब्रह्मणा निर्मितः पुरा ।
शोफे पुनर्नवासवः ।
पुनर्नवे द्वे च पले सपाठे दन्ती गुडूची सह चित्रकेण ।
निदिग्धिका च त्रिपलानि पक्त्वा द्रोणावशेषे सलिले ततस्तु ॥
पूत्वा रसं द्वे च तुले पुराणाद्गुडान्मधुप्रस्थयुतं सुशीतम् ।
मासं निदध्याद्धृतभाजनस्थं पल्ले यवानां परतश्च मासात् १४७
चूर्णीकृतैरर्धपलांशकैस्तं हेमत्वगेलामरिचाम्बुपत्रैः ।
गन्धान्वितं क्षौद्रघृतप्रदिग्धं जीर्णे पिबेद्व्याधिबलं समीक्ष्य १४८
हृत्पाण्डुरोगं श्वयथुं प्रवृद्धं प्लीहभ्रमारोचकमेहगुल्मान् ।
भगन्दरार्शोजठराणि कासश्वासग्रहण्यामयकुष्ठकण्डूः ॥ १४९ ॥