गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

६.] गदनिग्रहः । १६५
॥ अथातः षष्ठ आसवाधिकारः प्रारभ्यते ॥
कुमार्थासवः ।
द्रोणमानं कुमार्यास्तु रसं भाण्डे निधापयेत् ।
तुलार्धं दशमूलं तु तदर्धं पौष्करी जटा ॥ १ ॥
तत्समं धन्वयासं च चित्रार्थं च परिक्षिपेत् ।
प्रस्थार्थममृता ज्ञेया तदर्थमभया तथा ॥ २ ॥
लोध्रकामलकं पथ्यं मञ्जिष्ठा च कलिद्रुमः ।
चव्यं च कुष्ठमधुकं कपित्थं सुरदारुकम् ॥ ३ ॥
कृमिशत्रुर्मागधिका भार्गी स्यादष्टवर्गकम् ।
जीरकं क्रमुको रास्ना शठी रेणुकमेव च ॥ ४ ॥
शृङ्गी निशा प्रियङ्गुश्च मांसी मुस्ता च सारिवा ।
वासा वरी शक्रबीजं नागकेसरमेव च ॥ ५ ॥
पुनर्नवा समांशानि षड्भिर्द्रोणैर्जलस्य तु ।
क्वाथयेदनया रीत्या चतुर्थांशं जलं नयेत् ॥ ६ ॥
त्रिंशत्पला च मृद्वीका दन्तसंख्यापलं मधु ।
गुडस्तुलाचतुष्कं च तदर्धा धातकी भवेत् ॥ ७ ॥
पलद्वयं लवङ्गानि कङ्कोलं मलयोद्भवम् ।
चातुर्जातं तथा कृष्णा मरिचं जातिपत्रकम् ॥ ८ ॥
आकल्लुकं जातिफलं कपिकच्छुश्च दीप्यकम् ।
वचा खदिरसारश्च दहनं जीरकं तथा ॥ ९ ॥
यवानी वालकं विश्वा मुस्ता धान्यं हरीतकी ।
हपुषा तिन्तिडीकं च चूर्णमेषां प्रयोजयेत् ॥ १० ॥
भाण्डे पुराणे सुस्निग्धे धूपिते गन्धभेषजैः ।
कोष्ठसारे तथा तप्ते भूमौ मासं विनिःक्षिपेत् ॥ ११ ॥
यो रोगी प्रातरुत्थाय पलमेकं तु भक्षयेत् ।
धातुक्षयं जयेत्कासं श्वासं पञ्चविधं तथा ॥ १२ ॥