गदनिग्रह (आचार्य सोढल - कायचिकित्सा एवं रोग-विनिश्चय सटीक)

१४२ आयुर्वेदौयग्रन्थमाला । [ लेहाधिकारः
प्रस्थं घृतस्य द्विगुणं च कुर्यात्क्षौद्रं ततो मन्थहतं निदध्यात् ।
पलं पलं प्रातरतः प्रलिह्यात्पश्चात्पिबेत्क्षीरमतन्द्रितश्च ॥ ३१ ॥
एतद्धि मेध्यं परमं पवित्रं चक्षुष्यमायुष्यमथ यशस्यम् ।
यक्ष्माणमाशु व्यपहन्ति चैव पाण्ड्वामयञ्च क्षतमूर्ध्वरक्तम्॥
श्वासं च हन्ति स्वरभेदकासं हृद्दाहगुल्मग्रहणीगदांश्च
न चात्र किंचित्परिवर्जनीयं रसायनं चैतदुपास्यमानम् ॥३२
अर्शसि भल्लातकावलेहः ।
भल्लातकसहस्रं तु द्रोणेऽपां विधिवत्पचेत् ।
ततः पादावशिष्टं तु पुनरग्नावधिश्रयेत् ॥ ३४ ॥
गुडस्य तु तुलां दत्त्वा तत्र भूयो विपाचयेत् ।
त्र्यूषणं त्रिफला दन्ती चित्रको हस्तिपिप्पली ॥ ३५ ॥
चव्यञ्चामेोदापाठाश्च पिप्पलीमूलमेव च ।
एषां द्विपलिकान्भागान् सूक्ष्मचूर्णानि कारयेत् ॥३६॥
लेहीभूते ततः पश्चात्प्रक्षिपेन्मतिमान्भिषक् ।
शीतीभूते ततः पश्चाच्चातुर्जातपलं क्षिपेत् ॥ ३७ ॥
उदुम्बरसमां मात्रां खादयेच्च यथाबलम् ।
अर्शांसि ग्रहणीदोषं प्लीहानं विषमज्वरम् ॥ ३८ ॥
दुष्टगुल्मोदरं हन्ति मन्दाग्नित्वमरोचकम् ।
कासश्वासहरो हृद्यो भल्लातकगुडः स्मृतः ॥ ३९ ॥
ग्रहण्यां कल्याणको गुडावलेहः ।
प्रस्थत्रये ह्याममलकीरसस्य शुद्धस्य दत्त्वाऽर्धतुलां गुडस्य ।
चूर्णीकृतैर्ग्रन्थिकजीरचव्यव्योषेभकृष्णाहपुषाजमोदैः ॥ ४० ॥
विडङ्गसिन्धुत्रिफलायवानीपाठाग्निधान्यैश्च पलप्रमाणैः ।
दत्त्वा त्रिवृच्चूर्णपलानि चाष्टौ ह्यष्टौ च तैलस्य पचेद्यथावत् ४१
तं भक्षयेदक्षकफलप्रमाणं यथेष्टचेष्टं त्रिसुगन्धियुक्तम् ।
अनेन सर्वे ग्रहणीविकाराः सश्रासकासस्वरभेददोषाः ॥ ४२॥