द्रव्यगुण विज्ञान (शास्त्रीय औषधीय वनस्पतियों का महाकोश)

द्रव्यगुणः। १३५
यथाकारणमासाद्य भोक्तॄणां छन्दतोऽपि वा।
अनेकद्रव्ययोनित्वाच्छास्वतस्तान् विनिर्दिशेत् ॥ २७
इति भक्ष्यवर्गः।
अथाहारविधिं वक्ष्ये विस्तरेणानुपूूर्वशः ॥ १ ॥
आप्तास्थितमसङ्कीर्णं शुचि कार्य्यं महानसम् ॥ २॥
तत्राप्तैः साधितं रम्यमविरुद्धमुपस्कृतम्।
विषघ्नै रगदैर्मन्त्रैर्भिषगन्नं निवेदयेत् ॥ ३ ॥
दिताः। तैः कृता यवाग्वः खडयवाग्वः। अनेकयोनय इति
विशेषणं खडादिषु प्रत्येकमभिसम्बध्यते। अतएवानवस्थित-
गुणाः खडादय इत्यर्थः। लेहा ये च फलोद्भवा इति आम्रलेहा-
दयः। कारणमासाद्येति पुरुषव्याधिदोषभेदादिहेतुं प्राप्य।
छन्दत इति पुरुषेच्छाविशेषात् शास्वत इति तर्कसहितशास्त्रात्
खडादिषु युज्यमानं द्रव्यगुणं ज्ञात्वा तर्कतश्च तत्संस्कारादि-
गुणमुन्नीय खडादिगुणमादिशेदित्यर्थः ॥ २७ ॥
इति भक्ष्यवर्गः।
विधिना कृत आहारः प्रीणनो धातु पोषकः।
इति पूर्वोक्तम्। अत्र कोऽसौ विधिः। कथं वा आहारेण
धातूनां पोषणमित्येतदर्थं प्रकरणमारभते अथेति ॥ १ ॥
आहारसिद्धेर्महानससाध्यत्वात् प्रथमं तद्विधिमाह आप्ते-
त्यादि। आप्तैः साधुलोकैरास्थितमाश्रितम्। असङ्कीर्णमसम्बा-
धम् ॥ २ ॥