दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

९८ | दत्तकमीमांसा ।
त्यत आह चतुर्थपुरुषे छेद इति । यो यदा स्वपितुः सपिण्डी-
करणं करोति स तत्पित्रादिभिस्त्रिभिरेव कुर्यात् न चतुर्थे-
नेत्यर्थः । नन्वेवमौरसस्थलेऽपि सपिण्डीकरणं त्रिभिरेव शास्त्रे
सिद्धं तेनैव सिद्धौ वचनान्तरारम्भक्लेशः किमर्थ इत्यत आह
तस्मादिति । दत्तकानामेषा पिण्डान्वयरूपा अशौचविवाह्यत्वादि-
प्रयोजिका त्रिपुरुष्येव सपिण्डता न लेपभाजश्चतुर्थाद्याः
पित्राद्याः पिण्डभागिनः । पिण्डदः सप्तमस्तेषां सापिण्ड्यं
साप्तपौरुषमिति शास्त्राभिहिता साप्तपौरुषी तस्याः सामान्यरूप-
तया विशेषेणापवादात् ।
एतदेवाभिप्रेत्योक्तं संग्रहकारेण । दत्तकानान्तु पुत्राणां
सापिण्ड्यं स्यात् त्रिपौरुषं । जनकस्य कुले तद्वद्ग्रहीतुश्चेति-
र्धारयेति । यदिदमुभयत्र त्रिपुरुषसापिण्ड्याभिधानं तत् द्वयामु-
ष्यायणाभिप्रायेण तस्य त्रिकद्वयेन सह सपिण्डीकरणाभिधानात्

द्वामुष्य केवलं दत्तकस्य पार्वणे त्रयाणां देवतात्वं, लेपिनां लेपनिरासश्च
विधीयते तदनुसारेण दत्तकस्य सापिण्ड्यं त्रैपुरुषिकं व्यवतिष्ठेत्
इति तात्पर्यार्थं । तथा च दत्तकपितृपितामहप्रपितामहानां सापिण्ड्यं
अशौचाविवाह्याद्यङ्गप्रतिपादकमिति फलितं । चतुर्थपुरुषे छेद इति ।--
अनेन दत्तककुले लेपिनां पितामहस्य पितामहादीनां त्रयाणां सापिण्ड्यं
नास्तीति प्रतिपादितं । तस्मादिति ।--तथा च त्रैपुरुषिकसापिण्ड्या-
विधानार्थं वचनारम्भ इति भावः । विशेषेणेति ।--तस्मादेषा त्रि-
पौरुषीति विशेषेनेत्यर्थः ।
दत्तकानान्त्विति ।--तथा च कारिकेयं न तु मुनिवचनमित्यर्थः ।
तद्वदिति ।--पञ्चमी सप्तमी तद्वदिति समुच्चये इति शेषः । तद्दि-