दत्तकमीमांसा (नन्दपण्डित - हिन्दू दत्तक-ग्रहण विधि एवं न्याय का आधारभूत ग्रन्थ)

७० दत्तकमीमांसा ।
कृत इति । पौनर्भवस्तोमे कृते तत्तैः संस्कारैः पौनर्भवः स
भवतीत्यर्थः ।
प्रासङ्गिकान् पौनर्भवधर्मानाह । एकोद्दिष्टं पितुः कुर्यात्
श्राद्धे पार्वणादिकम् । पौनर्भवः पुत्रः पितुः क्षयाहे एकोद्दिष्टमेव
कुर्यात् न पार्वनादिक । आदिशब्दात् पार्वणविकृतीनामपि निषेधः ।
प्रत्यब्दं पार्वणेनैव विधिना क्षेत्रजौरसौ । कुर्य्यातामितरे कुर्यु रे-
कोद्दिष्टं सुता दशति जातूकर्ण्यस्मरणात् । पितुर्गतेस्य देवलमौरसश्च
त्रिपौरुषम् । सर्वत्रानिकगोत्राणामेकोद्दिष्ट क्षयेऽहनीति पराशर-

इत्यन्तेन उत्पत्तिमात्रेण पौनर्भवः प्रतिग्राह्यः, नलिवरवत् पञ्चवर्षा-
भ्यन्तरवयस्कोऽपि प्रतिग्रहानन्तरं पौनर्भवस्तोमाख्ययागविशेषं कृत्वा
जातकर्मोदये। विधेया इति प्रतिपादितं । सर्वोस्तु कुर्यादित्यादि
गर इत्यन्तेन प्रतिग्रहीतुर्गर्भसंस्कारकरणनिवृत्तिः, येषां यावन्त
सस्कारास्तेषां तावतां प्राप्ति व्यर्धात् शूदाणामुपनयनाभावेऽपि
चूडादिभि पुत्रत्वं भाव्यमिति प्रतिपादितं । कृते पौनर्भवस्तोम
इत्यादि तत इत्यन्तेन पौनर्भवस्य पुत्रत्वेन पौनर्भवस्तोमसंस्कारस्ये
ष्टाधिश्रोन निमित्तत्वमुपसंहतमिति प्रतिपादितं ।
प्रासङ्गिकानिति । पौनर्भवयग्रहणस्य प्रकृतत्वेन तद्धर्मस्य प्रास
ङ्गिकत्वमतेऽप्रसुताभिधान नाशयनीय । 'एकोद्दिष्टं' एकोद्दिष्ट-
विधिकं, यतऊर्ध्वं संवत्सरे संवत्सरे प्रेतायान्नं दद्यात् यस्मिन्नहनि
प्रेत स्यादित्याद्युक्तमित्यर्थः । पार्वणविकृतीनामपीति ।-- 'अामावास्यो
क्षये। यस्य प्रेतपक्षेऽथवा पुनः । सपिण्डीकरणादूर्द्धं तस्योक्त
पार्वणोविधिरित्याद्युक्तश्राद्धानामित्यर्थः । अत्र वचनान्तर प्रमाययति
प्रत्यब्दमिति । सर्वत्रेति । -- क्षयाहमघमासावस्यादिष्वित्यर्थः । अनेक-