दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

खेळती धाकुटीं । एक रांगती एक पाठीं । ऐसी घरभरी झाली दाटी ।
कन्या आणि पुत्रांची ॥ २ ॥ दिवसेंदिवस खर्च वाढला । यार्वा होता तो
खुंटोनि गेला । कन्या उपवेर झाल्या त्यांला । उजवावया द्रव्य नाहीं ॥३॥
मायबापें होतीं संपन्न । त्यांचें उदंड होतें धन । तेणेंकरितां प्रतिष्ठा मान ।
जनीं झाला होता ॥ ४ ॥ भ्रम आहे लोकाचारीं । पहिली नांदणूक
नाहीं घरीं । दिवसेंदिवस अभ्यंतरीं । दरिद्र आलें ॥ ५ ॥ ऐसी घरवात
वाढली । खातीं तोंडें मिळालीं । तेणें प्राणियासि लागली । काळजी
उद्वेगाची ॥ ६ ॥ कन्या उपवेर झाल्याँ । पुत्रांस नोवऱ्या आल्या । आतां
उजवण्या केल्या । पाहिजेत कीं ॥ ७ ॥ जरी मुलें तैसींच राहिलीं । तरी
पुन्हा लोकलाज लागली । ह्मणती कायसा व्यालीं । जन्मदरिद्रीं ॥ ८ ॥
ऐसी लोकलाज होईल । वडिलांचें नांव जाईल । आतां ऋण कोण
देईल । लग्नापुरतें ॥ ९ ॥ मागें ऋण ज्याचें घेतलें । त्याचें परतून
नाहीं दिधलें । ऐसें आभाळ कोसळलें । उद्वेगाचें ॥ १० ॥ आपण
खातों अन्नासी । अन्न खातें आपणासी । सर्वकाळ मानसीं । चिंतात्तुर
॥ ११ ॥ पत अवघीच मोडली । वस्तुभाव गहाण पडली । हाहा देवा वेळ
आली । आतां दिवाळ्याची ॥ १२ ॥ कांहीं केला ताडामोडा । विकिला घ-
रचा रेडापाडा । कांहीं पैका रोकडा । कैलांतरें काढिला ॥ १३ ॥ ऐसें ऋण
घेतलें । लौकिकीं दंभ केलें । सकळ ह्मणती नांव राखिलें । वडिलांचें
॥ १४ ॥ ऐसें ऋण उदंड झालें । ऋगाईतीं वेढूनि घेतलें । मग प्रयाणें
आरंभिलें । विदेशाप्रती ॥ १५ ॥ दोन वर्षे बुडी मारिली । नीचसेवा अं-
गिकारली । शरीरीं आपदा भोगिली । अतिशयेंसी ॥ १६ ॥ कांहीं
मिळविलें विदेशीं । जीव लागला मनुष्यांपाशीं । मग पुसोनियां स्वामीसी ।
मुरडता झाला ॥१७॥ तंव तीं अत्यंत पीडा पावलीं । वाट पाहात बैसलीं ।
म्हणती दिवसगती कां लागली । काय कारण देवा ॥ १८ ॥ आतां आम्हीं
काय खावें । किती उपवासी मरावें । ऐसियाचे संगतीस देवें । कां पां-
घातलें आम्हांसी ॥ १९ ॥ ऐसें आपुलें सुख पावती । परी त्याचें दुःख
१. मिळकत. २. वयांत आल्या. ३. व्याजाने. ४. आव, थाटमाट. ५. साव-
कारांनीं. ६. गमन, जाणें.