दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३४६ श्रीदासबोध. [ दशक
वाढे । मुळापासूनी अवघें घडें । अवघेंच वाढे आणि मोडे । देखतां देखतां
मोड १ ॥ ७ ॥ पुढें अवघें शरीर । दिवसेंदिवस जाहलें थोर । सुचों लागला विचार ।
कांहीं कांहीं ॥ ८ ॥ फळामध्यें बीज आलें । तेणें न्यायें येथें जाहलें । ऐकतां
देखतां उमजलें । सकळ कांहीं ॥ ९ ॥ बीजें उदकें अंकुरती । उदक नसतां
उडोन जाती । एके ठायीं उदक माती । होतां बरें ॥ १० ॥ दोहींमध्यें असतां
बीज । भिजोन अंकुर सहज । वाढतां वाढतां पुढें रिझें । उदंड जाहे ॥ ११ ॥
जिकडे मुळ्या धांव घेती । तिकडे अग्रें हेलावती । मुळें अग्रें द्विधा होती ।
बीजापासुनी ॥ १२ ॥ मुळ्या चालिल्या पाताळीं । झाडें धांवती अंतराळीं ।
नाना पत्रीं पुष्पीं फळीं । लगडलीं झाडें ॥ १३ ॥ फळांवडील सुमनें २ ।
सुमनां वडील पानें । पानांवडील अनुसंधानें ३ । काष्ठें अवघीं ॥ १४ ॥
काष्ठांवडील मुळ्या बारीक । मुळ्यांवडील तें उदक । उदक आळोनि
कौतुक । भूमंडळाचें ॥ १५ ॥ याची ऐशी आहे प्रचीती । तेव्हां सकळां
वडील जगती । जगतीवरील मूर्ती । आपोनारा४यणाची ॥ १६ ॥ तया-
वडील अग्निदेव । अग्निवडील वायुदेव । वायुदेवावडील स्वभाव । अंतरात्म्या-
चा ॥ १७ ॥ सकळां वडील अंतरात्मा । त्यासि नेणे तो दुरात्मा । दुरात्मा
म्हणिजे दूर आत्मा । अंतरला तया ॥ १८ ॥ जवळीं असोन चुकलें ।
प्रत्ययास नाहींसें केलें उगेंचि आलें आणि गेलें । देवाचकरितां ॥ १९ ॥
म्हणोन सकळां वडील देव । त्यासि होतां अनन्यभाव । मग हे प्रकृतीचा
स्वभाव । पालटों लागे ॥ २० ॥ करी आपुला ब्यासंग । कदापि नव्हे ध्यान-
भंग । बोलणें चालणें व्यंग । पडोंच नेदी ॥ २१ ॥ जें वडीलीं निर्माण केलें ।
तें पाहिजे पाहिलें । काय काय वडिलीं केलें । किती पाहावें ॥ २२ ॥ तो
वडील जेथें चेतला । तोचि भाग्यपुरुष झाला । अल्प चेतनेनें तयाला ।
अल्प भाग्य ॥ २३ ॥ तया नारायणाला मनीं । अखंड आठवावें ध्यानीं ।
मग ते लक्ष्मी तयापासुनी । जाईल कोठें ॥ २४ ॥ नारायण असे विश्वीं ।
त्याची पूजा करीत जावी । या कारणें तोषवावी । कोणी तरी काया ५ ॥ २५ ॥
उपासना शोधून पाहिली । तों ते विश्वपालिती झाली । न कळे लीला
परीक्षिली । न वचे कोणा ॥ २६