दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

३४० श्रीदासबोध. [ दशक

तेंचि होतसे सामान्य । सामान्यास अनन्य । होइजेत नाहीं ॥ ६ ॥ उत्तम
मध्यम कनिष्ठ रेखा । अदृष्टींची गुप्त रेखा । तत्त्वाचा अनुभव सारिखा ।
होत नाहीं ॥ ७ ॥ चौदा पिढ्यांचे पवाडे¹ । सांगती ते शाहणे कीं वेडे । ऐ-
क्यता घडे कीं न घडे । ऐसें पाहावें ॥ ८ ॥ रेखा तितुकी पुसोन जाते ।
प्रत्यक्ष प्रत्यया येते । डोळेझांकणी करावी ते । काय निमित्त ॥ ९ ॥ बहु-
तांचे बोलीं लागले । ते प्राणी अनुमानीं बुडाले । मुख्य निश्चय चुकले ।
प्रत्ययाचा ॥ १० ॥ उडंडाचें उदंड ऐकावें । परी तें प्रत्ययें पाहावें । खरें
खोटें निवडावें । अंतर्यामीं ॥ ११ ॥ कोणासि नव्हे म्हणों नये । समजावे
अपाय उपाय । प्रत्यय घ्यावा बहुत काय । बोलोनियां ॥ १२ ॥ माणूस
हेकाड आणि कौंचें² । मान्य करावें तयाचें । येणेंप्रकारें बहुतांचें । अंतर रा-
खावें ॥ १३ ॥ अंतरीं पीळ पेंच वळसा³ । तोचि वाढवी बहुवसा । तरी
मग शाहणा कैसा । निवहूं जाणे ॥ १४ ॥ वेडे करावे शाहाणे । तरीच
जिणें श्लाघ्यवाणें । उगेंच वादांगें⁴ वाढवणें । हें मूर्खपण ॥ १५ ॥ मिळोन
जाऊन मिळवावे । पडी घेऊन उलथावे । कांहींच कळों न द्यावें । विवेक-
बळें ॥ १६ ॥ दुसऱ्याचे चालणीं चालावें । दुसऱ्याचे बोलणीं बोलावें । दु-
सऱ्याच्या मनोगतें जावें । मिळोनियां ॥ १७ ॥ जो दुसऱ्याच्या हितावरी ।
तो विपटें⁵ कांहींच न करी । मानत मानत विवरी । अंतर तयाचें ॥ १८ ॥
आधीं अंतर हातीं घ्यावें । मग हळूहळू उकलावें । नाना उपायें न्यावें ।
परलोकासी ॥ १९ ॥ हेकाडास हेकाड मिळाला । तेथें गलबलाचि झाला ।
कलह उठतां चातुर्याला । ठाव कैंचा ॥ २० ॥ उगीच करिती बडबड । परी
करून दाखवणें हें अवघड । परस्थळ साधनें जड । कठिन आहे ॥ २१ ॥
धक्के चपेटा सोसावे । नीच शब्द सोशीत जावे । प्रस्ताबोन परावे । आपले
होती ॥ २२ ॥ प्रसंग जाणोन बोलावें । जाणपण कांहींच न घ्यावें । लीनता
धरून जावें । जेथें तेथें ॥ २३ ॥ कुग्रामें अथवा नगरें । पाहावीं घरांचीं
घरें । भिक्षामिषें लहान थोरें । परीक्षून सोडावीं ॥ २४ ॥ भोंवर्तीं कांहीं
तरी सांपडे । विचक्षण लोकीं मैत्री घडे । उगेंच बैसतां कांहीं न घडे । फिरणें⁶
विवरणें ॥ २५ ॥ सावधपणें सर्व जाणावें । वर्तमान आधींच घ्यावें । जाऊं
१. वर्णनें. २. कच्चें. ३. कपट. ४. वादाचा प्रसंग. ५. अनिष्ट. ६. फिरल्यानें.