दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

७ वा.] विमल ब्रह्म. १६३
अरूप १ आणि विशाल । मर्यादावेगळें ॥ १ ॥ एकवीस स्वर्ग सप्त पाताळ ।
मिळोन एक ब्रह्माण्डगोळ । ऐसें अनंत तें निर्मळ । व्यापून असे ॥ २ ॥ अनंत
ब्रम्हांडाखालतें । अनंत ब्रम्हांडावरतें । तेणेंविण स्थळ रितें । अणुमात्र
नाहीं ॥ ३ ॥ जळीं स्थळीं काष्ठीं पाषाणीं । ऐसी वदे लोकवाणी । तेणेंविण
रिता प्राणी । एकहि नाहीं ॥ ४ ॥ जलचरांस जैसें जळ । बाह्य अभ्यंतरीं निखळ ।
तैसें ब्रह्म हें केवळ । जीवमात्रांसी ॥ ५ ॥ जळावेगळा ठाव आहे । ब्रह्मा-
बाहेरि जातां न ये । म्हणोनि उपमा न साहे । जळाची तया ॥ ६ ॥ आका-
शाबाहेरि पळों जातां । पुढें आकाशाचि तत्वतां । तैसा तया अनंता । अंतचि
नाहीं ॥ ७ ॥ परी जें अखंड भेटलें । सर्वांगास लिगाडिलें । अतिनिकट-
पणीं चोरलें । सकळांसि जें ॥ ८ ॥ तयामध्येंचि असिजे । परी तयासि
नेणिजे । उमजे भासे नुमजे । परब्रह्म तें ॥ ९ ॥ आकाशामध्यें आभाळ २ ।
तेणें आकाश वाटे डहुळ । परी तें मिथ्या निवळ । आकाशाचि असे ॥
१० ॥ न्याहाळ ३ देतां आकाशीं । चक्रें दिसती डोळ्यांशीं । तैसें दृश्य ज्ञानि-
यांशीं । मिथ्यारूप ॥ ११ ॥ मिथ्याचि परी आभासे । निद्रितासी स्वप्न
जैसें । जागा झालिया आपैसें । बुझों लागे ॥ १२ ॥ तैसें आपुलेनि अनु-
भवॆं । ज्ञानें जागृतीस यावें । मग मायिक स्वभावें । कळों लागे ॥ १३ ॥
आतां असो हें कुवाडें ४ । जें ब्रह्मांडा पैलीकडे । तेंचि आतां निवाडें । उमजोनि
दावूं ॥ १४ ॥ ब्रह्म ब्रह्मांडों कालवलें । पदार्थमात्रासि व्यापूनि ठेलें । सर्वां-
मध्यें विस्तारलें । अंशमात्रें ॥ १५ ॥ ब्रह्मामध्यें सृष्टि भासे । सृष्टीमध्यें ब्रह्म
असे । अनुभव घेतां आभासे । अंशमात्रें ॥ १६ ॥ अंशमात्रें सृष्टीभीतरीं ।
बाहेरि मर्यादा कोण करी । सगळें ब्रह्म ब्रह्मांडोदरीं । मायील कैसें ॥ १७ ॥
अमृतीं ५ मध्यें आकाश । सगळें सांठवतां प्रयास । म्हणोन तयाचा अंश ।
बोलिजे तो ॥ १८ ॥ ब्रह्म तैसें कालवलें । परी तें नाहीं हालवलें । सर्वांत
परी संचलें । संचलेपणें ॥ १९ ॥ पंचभूतीं असे मिश्रित । परंतु तें पंच-
भूतातीत । पंकीं ६ आकाश अलिप्त । असोनि जैसें ॥ २० ॥ ब्रह्मास दृष्टांत
न घडे । बुझावया देणें घडे । परी दृष्टांतीं साहित्य ७ पेंडे ८ । विचारितां आ-

१. रूपरहित. २. परब्रह्मावरील भास, जग. ३. नजर. ४. कोडें. ५. तीर्थ
ठेवण्याचें भांडें, त्यांत. ६. चिखलांत. ७. अलंकारशास्त्र. ८. अपुरतें होतें.