दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

६ वा. ] सृष्टिकथन. १४१
माझी विभूती पिंपळ । म्हणोनि बोलिला गोपाळ । वृक्ष तोडितां तात्काळ ।
तुटत आहे ॥ १९ ॥ श्लोक ॥ नैनं छिंदंति शस्त्राणि नैनं दहति पावकः ।
न चैनं क्लेदयंत्यापो न शोषयति मारुतः ॥ २ ॥ टीका ॥ शस्त्रांचेनि तुटेना ।
अग्नीचेनि जळेना । उदकामध्यें कालवेना । स्वरूप माझें ॥ २० ॥ पिंपळ
तुटे शस्त्रानें । पिंपळ जळे पावकानें । पिंपळ कालवे उदकानें । नाशवंत
॥ २१ ॥ तुटे जळे बुडे उडे । आतां ऐक्य कैसें घडे । म्हणोनि हैं उजेडे ।
सद्गुरुमुखें ॥ २२ ॥ इंद्रियाणां मनश्चास्मि । कृष्ण म्हणे मन तो मी । तरी
कां आवरावी ऊर्मी । चंचळ मनाची ॥२३॥ ऐसें कृष्ण कां बोलिला । साध-
नमार्ग दाखविला । खडे मांडूनि शिकविला । ओंनामा जेंवी ॥२४॥ ऐसा आहे
वाक्यभेद । सर्व जाणे तो गोविंद । देहबुद्धीचा विवाद । कामा न ये ॥२५॥
वेद शास्त्र श्रुति स्मृती । तेथें वाक्यभेद पडती । ते सर्वहि निवडती । सद्गु-
रूचेनि वचनें ॥ २६ ॥ वेदशास्त्रांचें भांडण । शस्त्रं तोडीं ऐसा कोण । हैं
निवडेना साधूविण । कदा कल्पांतीं ॥ २७ ॥ पूर्वपक्ष आणि सिद्धांत ।
शास्त्रीं बोलिला संकेतें । याचा होय निश्चितार्थ । साधुमुखें ॥ २८ ॥ येन्हवीं
वादाचीं उत्तरें । एकाहूनि एक थोरें । बोलूं जातां अपारें । वेदशास्त्रं ॥२९॥
म्हणोनि वादविवाद । सांडूनि कीजे संवाद । तेणें होय ब्रह्मानंद । स्वानुभवें
॥ ३० ॥ एके कल्पनेचि पोटीं । होती जाती अनंत सृष्टी । तया सृष्टीची
गोष्टी । साच केंवी ॥ ३१ ॥ कल्पनेचा केला देव । तेथें झाला दृढभाव ।
देवालागीं येता खेंव । भक्त दुःखें दुखावला ॥ ३२ ॥ पाषाणाचा देव केला ।
एके दिवशीं भंगोनि गेला । तेणें भक्त दुखावला । रडे पडे आक्रंदे ॥ ३३ ॥
देव हरपला घरचे घरीं । एक देव नेला चोरीं । एक देव दुराचारीं ।
फोडिला बळें ॥ ३४ ॥ एक देव झापाणिला । एक देव उदकीं टाकिला ।
एक देव नेऊन घातला । पायांतळीं ॥ ३५ ॥ काय सांगों तीर्थमहिमा ।
मोडोनि गेला दुरात्मा । थोर सत्व होतें तें माँ । काय जाहलें कळेना ॥ ३६ ॥
देव घडिला सोनारीं । देव वोतिला वोतारीं । एक देव घडिला पार्थरीं ।
पाषाणाचा ॥ ३७ ॥ नर्मदा गंडिका तीरीं । देव पडिले लक्षवरी । त्यांची
१. लहर. २. निरनिराळे निर्णय. ३. अभिप्राय. ४. सरळ भाषण. ५.
धोका. ६. फेंकून दिला. ७. मग. ८. पाथरवटांनीं.