दासबोध (समर्थ रामदास स्वामी - सम्पूर्ण २० दशक एवं २०० समास सटीक)

१३२ श्रीदासबोध. [ दशक
देल ज्ञान । करंट्यास करंट्याचे दर्शन । होतां भाग्य कैचें ॥ २५ ॥
रोग्यापाशीं रोगी गेला । तेथें कैचें आरोग्य त्याला । निर्बळापाशीं निर्ब-
ळाला । पाठीं कैची ॥ २६ ॥ पिशाच्चापाशीं पिशाच्च गेलें । तेथें कोण
सार्थक झालें । उन्मत्तास उन्मत्त भेटलें । त्यास उमजवी कवण ॥ २७ ॥
भिकाऱ्यापाशीं मागतां भिक्षा । दीक्षाहीनापाशीं दीक्षा । उजेड पाहतां
कृष्णपक्षा । पाविजे कैचा ॥ २८ ॥ अबुद्धापाशीं गेला अबुद्ध । तो कैसेनि
होईल सुबुद्ध । बद्धास भेटतां बद्ध । सिद्ध नव्हे ॥ २९ ॥ देह्यापाशीं गेला
देही । तो कैसेनि होईल विदेही⁶ । म्हणोनि ज्ञात्यावांचूनि नाहीं । ज्ञान-
मार्ग ॥ ३० ॥ या कारणें ज्ञाता पहावा । त्याचा अनुग्रह घ्यावा । सारासार-
विचारें जीवा । मोक्ष प्राप्त ॥ ३१ ॥ इति श्रीदासबोधे गुरुशिष्यसंवादे
षष्ठदशके देवशोधननिरूपणं नाम प्रथमः समासः ॥ १ ॥
२. ब्रह्मप्रतिपादन.
श्रीगणेशाय नमः ॥ ऐका उपदेशाचीं लक्षणें । सायुज्यप्राप्ति होय जेणें ।
नानामतांचें पेखणें । कामा नये सर्वथा ॥ १ ॥ ब्रह्मज्ञानाविण उपदेश ।
तो म्हणों नये विशेष । धान्याविण जैसें भूस । खातां नये ॥ २ ॥ नाना
काबांड बडविलें । ना तरी तकचि घुसळिलें । अथवा धुवणचि सेविलें ।
सावकाश ॥ ३ ॥ नाना साली भक्षिल्या । अथवा चोइट्या चोखिल्या ।
खोबरें सांडून खादल्या । नरोट्या जैसा ॥ ४ ॥ तैसें ब्रह्मज्ञानाविण । नाना
उपदेशांचा शिण । सार सांडून असार कोण । शाहणा सेवी ॥ ५ ॥ आतां
ब्रह्म जें कां निर्गुण । तेंचि केलें निरूपण । सुचित करावें अंतःकरण ।
श्रोतेजनीं ॥ ६ ॥ सकळ सृष्टीची रचना । तें हें पांचभौतिकें जाणा । परंतु
हें तगेना । सर्वकाळ ॥ ७ ॥ आदि अंतीं ब्रह्म निर्गुण । तेचि शाश्वताची
खूण । येर पांचभौतिक सगुण । नाशवंत ॥ ८ ॥ येरवीं हीं पाहतां भूतें ।
देव कैसें म्हणावें त्यांतें । भूत म्हणतां मनुष्यातें । विषाद वाटे ॥ ९ ॥ मौं
तों जगन्नायक परमात्मा । त्यासि आणि भूत उपमा । ज्याची कळेना महिमा ।
१. आधार. २. वेड्यास. ३. काळोख्याचे दिवसांत. ४. अज्ञानी. ५. संसारी.
६. मुक्त. ७. उपदेश. ८. पाहणें. ९. पाचोळा. १०. जड सृष्टि. ११. मग.