बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

४६ बृहत्संहिता
रोगमुखं वधबन्धदमात्मजवैराभिवृद्धिदं नागम्।
मुख्यं धनसुतवृद्धिदमेनेककल्याणदं च भल्लाटम् ।।
सौम्यं धनपुत्रकरं भौजङ्गे पुत्रवैररिपुवृद्धिः ।
अदितौ स्त्रीदोषाः स्युर्दितौ धनं संक्षयं याति ।। इति।
तथा च भगवान् गर्गः-
पूर्वाद्यिक्रमयोगेन हौताशेऽग्निभयं वदेत्।
पार्वन्ये प्रचुरा नार्यो जायन्ते बहुवित्तता।।
माहेन्द्रे नृपावाल्लभ्यं सौर्येऽतिक्रोधित्ता भवेत्।
सत्येऽनृतत्वं विज्ञेयं क्रूरत्वं तु भृशे भवेत्।।
अन्तरिक्षे तु विज्ञेयो नित्यं चौर्यसमागमः।
स्यात् पुत्रकामो वायव्ये पौष्णे प्रेष्यत्वमेव च।।
नीचत्वं वितथे ज्ञेयं स्याद् बृहाक्षे तु सन्ततिः।
क्षुद्रकर्मा भवेद्यामे गान्धर्वे कृतनाशनम् ।।
पित्र्ये स्वल्पायुरधनं व्ययं दौवारिके महत्।
सुग्रीवे धननाशः स्यात् पुष्पदन्ते तु वर्धनम् ।।
वरुणे मुख्यभोगित्वं नृपभङ्गस्तथासुरे।
नित्यातिरोगता शोषे पापाख्ये पापसञ्चयः ।।
रोगे बन्धवधो नित्यं नागे रिपुभयं महत्।
मुख्ये धनसुतोत्पत्तिर्भल्लाटे विपुलाः श्रियः ।।
सौम्ये तु धर्मशीलत्वं भौजङ्गे बहुवैरता ।
अदितौ वनितादोषा दितौ तु धनसंक्षयः ।।
पदे पदे कृतं श्रेष्ठं द्वारं सफलदायकम्।
पदक्षये कृतं यच्च तद्व्यािमिश्रफलप्रदम्।। इति।
अत्राचार्येण गृहाणां द्वाराणां च सामान्येन लक्षणमुक्तम्। अन्यैराचार्यैर्गृहाणामष्टौ वास्तु-
पुरुषाः कथिताः। तेषां च नक्षत्राण्युक्तानि, तथा द्वारद्वात्रिंशतो नक्षत्राण्युक्तानि। तत्र चन्द्रतारा-
नुकूल्येन गृहाणां द्वाराणां च करणमुक्तम्, तच्च लोकतो दृश्यते; यतोऽस्माभिरन्यशास्त्रा-
द्दास्तुनराणां नामान्यानीय नक्षत्राणि च यथाक्रमेण प्रदर्श्यन्ते। यद्यथा-
रिक्तो ध्वजश्च ध्वांक्षश्च सिंहः श्वा वृषभस्तथा।
वानरो भद्र इत्यष्टौ ज्ञेया वास्तुनरा बुधैः ।।
अथैतेषामानयनम्-
गृहान्तरदिशां मानं सङ्गुण्य च परस्परम्।
वसुभिर्भागमाहृत्य शिष्टं वास्तुनरं वदेत्।।