बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

६९८ बृहत्संहिता
२८९. सम्पूर्णाङ्गो वामनो भग्नपृष्ठः किञ्चिच्चोरुर्मध्यकक्ष्यान्तरेषु ।
ख्यातो राज्ञां ह्येष भद्रानुजीवी स्फीतो राजा वासुदेवस्य भक्तः ॥
इति कस्य लक्षणम्?
(अ) सङ्कीर्णपुरुषस्य (स) वामनपुरुषस्य
(ब) शशपुरुषस्य (द) भद्रानुचरस्य
२९०. जघन्यपुरुषः कस्य राज्ञः सेवकः?
(अ) हंसराज्ञः (स) भद्रराज्ञः
(ब) शशराज्ञः (द) मालव्यराज्ञः
२९१. कुब्जपुरुषः कीदृशो भवति?
(अ) कलहप्रियः (स) कृतज्ञः
(ब) क्रूरः (द) कलाविद्
२९२. मण्डलकः कस्य सेवको भवति?
(अ) रुचकराज्ञः (स) मालव्यराज्ञः
(ब) हंसराज्ञः (द) धनिकस्य
२९३. किं जानाति मण्डलकः?
(अ) अभिचारं विजानाति (स) वैतालिकः
(ब) तन्त्रज्ञः (द) देवेष्वासक्तबुद्धिः
२९४. कुमार्याः किंवर्णकाः नखाः भवेयुः?
(अ) ताम्रवर्णकाः (स) धूम्रवर्णकाः
(ब) कृष्णवर्णकाः (द) पीतवर्णकाः
२९५. स्निग्धोन्नताग्रतनुताम्रनखौ कुमार्याः
पादौ समोपचितचारुनिगूढगुल्फौ ।
श्लिष्टाङ्गुली कमलकान्तितलौ च यस्या-
स्तामुद्वहेद्यदि भुवोऽधिपतित्वमिच्छेत् ॥
कुत इदं पद्यं गृहीतम्?
(अ) वसिष्ठसंहितातः (स) भृगुसंहितातः
(ब) गर्गसंहितातः (द) वाराहीसंहितातः
२९६. स्निग्धौ ताम्रनखौ धन्यौ कूर्मपृष्ठौ सुलोहितौ ।
निगूढगुल्फौ सुश्लिष्टौ घनाङ्गुलिसमन्वितौ ॥
मत्स्याङ्कुशयवाब्जेषु हलवज्रासिचिह्नितौ ।
सुस्पृशौ रोमरहितौ कुमार्याश्चरणौ शुभौ ॥
कस्येदं पद्यम्?
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA