सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा

DevanagariHindipublished760 पृष्ठ

पृष्ठ 588, कुल 760 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 588

५६० बृहत्संहिता
अथ पूर्वाषाढोत्तराषाढयोर्जातस्य स्वरूपमाह—
इष्टानन्दकलत्रो वीरो दृढसौहृदश्च जलदेवे।
वैश्वे विनीतधार्मिकबहुमित्रकृतज्ञसुभगश्च ॥११॥
पूर्वाषाढ़ा नक्षत्र में उत्पन्न जातक अपने अभीष्ट आनन्द देने वाली स्त्री से युत,
अभिमानी और अच्छे मित्रों से युत होता है। उत्तराषाढ़ा नक्षत्र में उत्पन्न जातक विशेष
नम्र स्वभाव वाला, धार्मिक, बहुत मित्रों से युत, दूसरे से किये गये उपकार को मानने
वाला और सबका प्रिय होता है॥११॥
इष्टं वल्लभं सानन्दं कलत्रं भार्या यस्य। वीरः सङ्ग्रामशूरः। केचिद् मानी गर्वीती-
च्छन्ति। दृढसौहृदः स्थिरमित्रः। एवंविधो जलदेवे पूर्वाषाढायां जातो भवति। तथा च
पराशरः—
सलिलपथकर्मसिद्धः क्लेशसहिष्णुः परस्य दारेच्छुः।
नित्यमकल्पशरीरः प्रियमद्यः पूर्वाषाढासु॥
वैश्वे विनीत इति। विनीतो विनयोपेतः। धार्मिको धर्मपरः। बहुमित्रः प्रभूतसुहृत्।
कृतज्ञः प्रत्युपकारनिरतः। सुभगः सर्वजनप्रियः। एवंविधो वैश्वे उत्तराषाढायां जातो
भवति। तथा च पराशरः—
यानोद्यानवनरतिः प्रवाससुरतीर्थसाधुसेवी च।
बहुशिल्पार्थः प्रियवाग् जातः स्याद् वैश्वदेवे च॥
अथ श्रवणधनिष्ठयोर्जातस्य स्वरूपमाह—
श्रीमान् श्रवणे श्रुतवानुदारदारो धनान्वितः ख्यातः।
दाताऽऽढ्यशूरगीतप्रियो धनिष्ठासु धनलुब्धः ॥१२॥
श्रवण नक्षत्र में उत्पन्न जातक श्रीमान्, पण्डित, उदार, स्त्री से युत, धनी और विख्यात
होता है। धनिष्ठा नक्षत्र में उत्पन्न जातक दानी, धनी, गीत-वाद्यादि का प्रेमी और लोभी
होता है॥१२॥
श्रीमानीश्वरः। श्रुतवाक् पण्डितः। उदारदार उदारेषु दारः। अथवोदारा दारा यस्य।
उदारा दातारः। धनान्वितो धनसंयुक्तः। ख्यातः कीर्तियुक्तः। एवंविधो श्रवणे जातो
भवति। तथा च पराशरः—
ज्ञातिश्रेष्ठो धनवान् दानरुचिर्भवति दक्षिणो दक्षः।
नित्यमरोगशरीरः श्रवणे हतशत्रुपक्षश्च॥
दाताऽऽढ्यशूरेति। दाता दानशीलः। आढ्य ईश्वरः। शूरः सङ्ग्रामप्रियः। गीतप्रियो
स्वरगीतरतिः। धनलुब्धो वित्तलोभाभिभूतः। एवंविधो धनिष्ठासु जातो भवति। तथा च
पराशरः—
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA