बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

५२२ बृहत्संहिता
काद्यास्तु वर्गा इति। ककाराद्या वर्गाः कुजादीनां भौमादीनां क्रमशः परिपाट्या
उक्ताः। तद्यथा—कवर्गः कुजस्य। चवर्गः शुक्रस्य। टवर्गः सौम्यस्य बुधस्य। तवर्गो
जीवस्य गुरोः। पवर्गोऽर्कजस्य सौरस्य। यदि यकारादिवर्णाष्टकं शीतरश्मेश्चन्द्रस्य। रवेरा-
दित्यस्याकारात् प्रभृति क्रमशः द्वादश स्वराः स्युर्भवेयुः। प्रयोजनम्—चतुर्षु लग्नादिषु
केन्द्रेषु ये तत्कालं नवांशकाः समुद्गताः, तेषां येऽधिपतयो ग्रहास्तेषां ये वर्गा उक्तास्तै-
र्वर्गैरंशकगणनया प्राग्वदक्षरकोशाभिहितं प्राग्वद्वर्णमुत्पाद्य तैर्वर्णैस्तस्य नामोत्पादनीयमिति।
अत एव मेषे ककार इत्यादिकस्याक्षरचक्रस्य न्यासः प्रदर्शितः, किन्तु तत्रस्थो ग्रहो वर्गोत्तम-
स्वराशिद्रेष्काणनवांशोच्चवक्रस्थितो भवति, तदायुर्र्दायगणनावद् द्वित्रिगुणत्वमक्षराणा