सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा

DevanagariHindipublished760 पृष्ठ

पृष्ठ 544, कुल 760 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 544

५१६ बृहत्संहिता
मिथुनस्य द्वितीयनवांशस्वामी भौमस्तदीयवर्गाच्चतुर्थमक्षरं घकारमापतति। कन्याया
द्वितीयनवांशकस्वामी सौरस्तदीयवर्गाच्चतुर्थमक्षरं भकारमापतति। धन्विनो द्वितीयनवांशक-
स्वामी शुक्रस्तदीयवर्गाच्चतुर्थमक्षरं झकारमापतति। मीनस्य द्वितीयनवांशकस्वामी सूर्य-
स्तदीयवर्गाच्चतुर्थमक्षरमीकारमापतति। अत एवोक्तम्—
लग्ने घकारो हिबुके मकारश्चास्ते झकारोऽम्बरमध्यगे ई।
मिथुनतृतीयनवांशकाधिपतिर्जीवस्तदीयवर्गात् तृतीयमक्षरं दकारमापतति। कन्या-
तृतीयनवांशकपतिर्जीवस्तदीयवर्गाच्चतुर्थमक्षरं धकारमापतति। धन्विनस्तृतीयनवांशाका-
धिपतिर्बुधस्तदीयवर्गात् तृतीयमक्षरं डकारमापतति। मीनस्य तृतीयनवांशकाधिपतिर्बुधस्त-
दीयवर्गाच्चतुर्थमक्षरं ढकारमापतति। अत एवोक्तम्—
लग्ने दकारो हिबुके धकारमस्ते डकारं विदुरम्बरे ढम्। इति।।२६।।
अन्येष्वाह—
लग्ने मकारो हिबुके ङकारश्चास्ते हकारोऽम्बरगे अकारः ।
लग्ने पकारो जलगे चकार ऐकारमस्तेऽम्बरगे ककारः ।।२७।।
मिथुन लग्न में चतुर्थ नवांश हो तो मिथुन में चतुर्थ नवांशाधिपति शनि के वर्ग का
पञ्चम अक्षर मकार, चतुर्थ राशि ( कन्या ) में चतुर्थ नवांशाधिपति मंगल के वर्ग का
पञ्चम अक्षर ङकार, सप्तम राशि ( धनु ) में चतुर्थ नवांशाधिपति चन्द्र के वर्ग का
अष्टम अक्षर हकार और दशम राशि ( मीन ) में चतुर्थ नवांशाधिपति शुक्र के वर्ग का
पञ्चम अक्षर ञकार आता है। मिथुन लग्न में पञ्चम नवांश हो तो मिथुन में पञ्चम
नवांशाधिपति शनि के वर्ग का प्रथम अक्षर पकार, चतुर्थ राशि ( कन्या ) में पञ्चम
नवांशाधिपति शुक्र के वर्ग का प्रथम अक्षर चकार, सप्तम राशि ( धनु ) में पञ्चम
नवांशाधिपति सूर्य के वर्ग का अष्टम अक्षर ऐकार और दशम राशि ( मीन ) में पञ्चम
नवांशाधिपति मंगल के वर्ग का प्रथम अक्षर ककार आता है।।२७।।
मिथुनस्य चतुर्थनवांशकस्वामी सौरस्तदीयवर्गात् पञ्चममक्षरं मकारमापतति। कन्या-
याश्चतुर्थनवांशकस्वामी भौमस्तदीयवर्गात् पञ्चममक्षरं ङकारमापतति। धन्विनश्चतुर्थनवांशका-
धिपतिश्चन्द्रस्तदीयवर्गादष्टममक्षरं हकारमापतति। मीनस्य चतुर्थनवांशाकाधिपतिः शुक्रस्तदीय-
वर्गात् पञ्चममक्षरं ञकारमापतति। अत एवोक्तम्—
लग्ने मकारो हिबुके ङकारश्चास्ते हकारोऽम्बरगे अकारः।
मिथुनस्य पञ्चमनवांशाकाधिपतिः सौरस्तदीयवर्गात् प्रथममक्षरं पकारमापतति। कन्यायाः
पञ्चमनवांशकाधिपतिः शुक्रस्तदीयवर्गात् प्रथममक्षरं चकारमापतति। धनुषः पञ्चमनवांशाका-
धिपतिः सूर्यस्तदीयवर्गादष्टममक्षरमैकारमापतति। मीनस्य पञ्चमनवांशाकाधिपतिर्भौमस्तदीय-
वर्गात् प्रथममक्षरं ककारमापतति। अत एवोक्तम्—
लग्ने पकारो जलगे चकार ऐकारमस्तेऽम्बरगे ककारः। इति।।२७।।
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA