बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)
Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary
आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा
पृष्ठ 487, कुल 760 में से
संदर्भ में पढ़ेंगवेङ्गिताध्यायः ४५९
मधुर शब्द करती हुई गाय घर में आये तो गायों की गोष्ठ की वृद्धि के लिये होती
है तथा जल से आर्द्र शरीर वाली और रोमाञ्चों से युक्त गाय गोष्ठवृद्धि के लिये धन्य
कही गई है। इसी तरह महिषी ( भैंस ) भी फल देती है।।३।।
इति 'विमला' हिन्दीटीकायां शाकुने गवेङ्गिताध्यायो द्विनवतितमः ॥९२॥
वेश्म गृहमागच्छन्त्यो बम्भारवेण मधुरस्वरेण संयुक्ता गा गावः संसेवन्त्यो निषेवन्त्यो
गवां गोष्ठवृद्ध्यै गोष्ठसंवर्धनाय धन्याः प्रशस्ताः स्युर्भवन्ति। अर्थवशाद्विभक्तिलिङ्गवचन-
विपरिणामः। गोवृद्धिं कुर्वन्ति। केचिदागव्यूतेरिति पठन्ति। गव्यूतिः क्रोशद्वयम्। तस्माद्
बम्भारवेणेति पूर्ववद्योज्यम्। आर्द्राङ्ग्यो वेति। आर्द्राणि जलेन क्लिन्नानि अङ्गानि अवयवानि
यासाम्। हृष्टरोमण्यः सञ्जातपुलकाः। प्रहृष्टा हर्षसंयुक्ताः। एवंविधाश्च गोष्ठवृद्ध्यै धन्याः।
महिष्योऽपि चैवम्। एवमनेन प्रकारेण—'आगच्छन्त्यो वेश्मबम्भारवेण' इत्यादिकेन।
तथा—'दीनाः पार्थिवास्याशिवाय' इत्यादिकेन शुभाशुभेन महिष्योऽपि स्युर्भवेयुरिति।
यद्गवामिङ्गितं तन्महिषीणामित्यर्थः ॥३॥
इति श्रीभट्टोत्पलविरचितायां संहिताविवृतौ शाकुने गवेङ्गितं
नाम द्विनवतितमोऽध्यायः ॥९२॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA