बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)
Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary
आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा
पृष्ठ 449, कुल 760 में से
संदर्भ में पढ़ेंशाकुनेऽन्तरचक्राध्यायः ४२१
यदि आग्नेय कोण से सप्तम भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो धीवर और पक्षी
मारने वालों का भय होता है। आग्नेय कोण से अष्टम भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो
भोजन का नाश और नग्न संन्यासी का भय होता है।।३४।।
सप्तमभागे दीप्ते शकुने धीवरः प्रसिद्धः। शाकुनिकः पक्षिघाती। तेभ्यः सकाशाद्भयं
भवति। तत्परतोऽष्टमभागे भोजनस्याशनस्य विघातो नाश उक्तः कथितः। निर्ग्रन्थो नग्न-
क्षपणकस्तस्माच्च भयं भवति।।३४।।
अन्यदप्याह—
कलहो नैर्ऋतभागे रक्तस्रावोऽथ शस्त्रकोपश्च।
अपराद्ये चर्मकृतं विनश्यते चर्मकारभयम् ।।३५।।
नैर्ऋत्य कोण में स्थित दीप्त शकुन हो तो रक्तस्राव और अग्निकोप होता है।
पश्चिम दिशा के प्रथम भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो चमड़े के बने हुये जूते, वस्त्र
आदि का नाश और चर्मकार से भय होता है।।३५।।
नैर्ऋतकोणे कलहो रक्तस्रावोऽसृक्स्रुतिः। शस्त्रकोपः संग्रामश्च भवति। अपराद्ये पश्चिम-
प्रथमभागे चर्मकृतं चर्ममयं वस्त्रोपानहादिकं विनश्यते नाशं याति। चर्मकारभयं चर्मकाराच्च
भीतिर्भवति।।३५।।
अन्यदप्याह—
तदनन्तरे परिव्राट् श्रवणभयं तत्परे त्वनशनभयम्।
वृष्टिभयं वारुण्ये श्वतस्कराणां भयं परतः ।।३६।।
यदि पश्चिम दिशा के द्वितीय भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो तपस्वी और बौद्ध
संन्यासी का भय, तृतीय भाग में स्थित हो तो उपवास का भय, ठीक पश्चिम में स्थित
हो तो वृष्टि का भय तथा पञ्चम भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो कुत्ते और चोरों का
भय होता है।।३६।।
तदनन्तरं द्वितीये भागे परिव्राजकस्य तपस्विनो भयं श्रवणाच्छाक्यभिक्षोश्च भयं भवति।
तत्परे तृतीये भागे त्वनशनभयमुपवासभीतिर्भवति। वारुण्ये पश्चिमायां वृष्टिभयं वर्षणाद्
भीतिर्भवति। परतोऽनन्तरमन्यस्मिन् भागे श्वतस्कराणां सारमेयानां चौराणां च सम्बन्धि
भयं भवति।।३६।।
अन्यदप्याह—
वायुग्रस्तविनाशः परे परे शस्त्रपुस्तवार्तानाम्।
कोणे पुस्तकनाशः परे विषस्तेनवायुभयम् ।।३७।।
यदि पश्चिम दिशा के षष्ठ भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो वातरोगियों का नाश,
सप्तम भाग में स्थित हो तो शस्त्र और पुस्तकों से जीविका करने वालों का नाश,
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA