सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा

DevanagariHindipublished760 पृष्ठ

पृष्ठ 448, कुल 760 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 448

४२० बृहत्संहिता
नाशो भवति, सुवर्णकाराणां च सम्बन्धि भयं भवति। तृतीये भागे अर्थक्षयो वित्तनाशः कलहः
शस्त्रप्रकोपश्च।।३०।।
अन्यदप्याह—
अग्निभयं च चतुर्थे भयमाग्नेये च भवति चौरेभ्यः ।
कोणादपि द्वितीये धनक्षयो नृपसुतविनाशः ।।३१।।
यदि पूर्व दिशा के चतुर्थ भाग (अग्निकोण) में स्थित दीप्त शकुन हो तो अग्नि
और चोरों का भय होता है। अग्निकोण से द्वितीय भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो
धनक्षय और राजपुत्र का नाश होता है।।३१।।
चतुर्थे प्राग्भागादग्निभयं भवति। आग्नेये च कोणे चौरेभ्यस्तस्करेभ्यो भयं भवति।
कोणादपि आग्नेयकोणात् तृतीयभागे धनस्य वित्तस्य क्षयः। नृपसुतविनाशो राजपुत्रस्य
विनाशः क्षयो म्रियत इत्यर्थः।।३१।।
अन्यदप्याह—
प्रमदागर्भविनाशस्तृतीयभागे भवेच्चतुर्थे च।
हैरण्यककारुकयोः प्रध्वंसः शस्त्रकोपश्च ।।३२।।
आग्नेय कोण से तृतीय भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो स्त्री के गर्भ का नाश होता
है। आग्नेय कोण से चतुर्थ भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो स्वर्णकार और चित्रकार
का नाश तथा शस्त्रकोप होता है।।३२।।
कोणादाग्नेयात् तृतीयभागे स्थिते शकुने प्रमदा जाया तस्या गर्भविनाशो भवेत्
स्यात्। चतुर्थे च भागे हैरण्यकः सुवर्णादिविक्रयिआदिकः, कारुकः शिल्पी, तयोः प्रध्वंसो
विनाशो भवति। तथा शस्त्रकोपश्च।।३२।।
अन्यदप्याह—
अथ पञ्चमे नृपभयं मारीमृतदर्शनं च वक्तव्यम् ।
षष्ठे तु भयं ज्ञेयं गन्धर्वाणां सडोम्बानाम् ।।३३।।
आग्नेय कोण से पञ्चम भाग में स्थित दीप्त शकुन हो तो राजा का भय तथा मरकी
और मृत पुरुषों का दर्शन होता है। आग्नेय कोण से षष्ठ भाग में स्थित दीप्त शकुन हो
तो डोम और गन्धर्वों का भय होता है।।३३।।
अथानन्तरं पञ्चमे भागे नृपभयं राजभयं भवति। मारी तत्र जनानां मरको भवति। मृतस्य
पुरुषस्य दर्शनमवलोकनं वक्तव्यं वाच्यम्। षष्ठे भागे गन्धर्वाणां गायनानां सडोम्बानां
डोम्बसहितानां भयं भवति। तेभ्यो भयं भवतीत्यर्थः।।३३।।
अन्यदप्याह—
धीवरशाकुनिकानां सप्तमभागाद् भयं भवति दीप्ते।
भोजनविघात उक्तो निर्ग्रन्थभयं च तत्परतः ।।३४।।
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA