सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा

DevanagariHindipublished760 पृष्ठ

पृष्ठ 325, कुल 760 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 325

स्त्रीप्रशंसाध्यायः २९७
व्रीडाऽत्र का यत्र चतुर्मुखत्व-
मीशोऽपि लोभाद् गमितो युवत्याः ॥२०॥
इति श्रीवराहमिहिरकृतौ बृहत्संहितायां स्त्रीप्रशंसा
नाम चतुःसप्ततितमोऽध्यायः ॥७४॥
ब्रह्मा से लेकर कीट पर्य्यन्त सारा संसार स्त्री-पुरुष के सम्बन्ध से बँधा हुआ है।
अतः इसमें क्या लज्जा? जहाँ महादेव जी भी युवती ( तिलोत्तमा ) को देखने के लोभ
से चतुर्मुखता को प्राप्त हुये॥२०॥
इति 'विमला' हिन्दीटीकायां स्त्रीप्रशंसाध्यायश्चतुःसप्ततितमः ॥७४॥
इदं समस्तं निरवशेषं जगद्विश्माब्रह्मकीटान्तं ब्रह्मणः पितामहात् प्रभृति कीटान्तं
यावत् पुंस्त्रीप्रयोगेण स्त्रीपुरुषसम्प्रयोगेण निबद्धं ग्रथितम्। स्त्रीपुंयोगादृते नान्यत् किञ्चिद्
दृश्यते। अत्र जगति का व्रीडा का लज्जा पुरुषमात्रस्य यत्र नास्ति। ईशोऽपि महादेवोऽपि
युवत्याः स्त्रियाश्चतुर्मुखत्वं गमितः प्राप्तः। अत्र पौराणिकी श्रुतिः—
यथा तिलोत्तमायाः प्रदक्षिणं कुर्वणाया अतिलावण्योपेताया उमाया उत्सङ्गस्थितायाः
क्रोधभयाद्भगवता तद्रूपलाम्पट्येन तदवलोकनाय चतसृषु दिक्षु मुखचतुष्टयं सृष्टमिति॥२०॥
इति श्रीभट्टोत्पलविरचितायां संहिताविवृतावन्तःपुरचिन्तायां
स्त्रीप्रशंसा नाम चतुःसप्ततितमोऽध्यायः ॥७४॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA