बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

प्रतिमालक्षणाध्यायः १५५
वराहः सूकरमुखश्चतुर्बाहुर्विभूषितः ।
नीलाञ्जनचयप्रख्यो ध्यानशक्तः सुलोचनः ।।
ईश्वरो जटिलस्त्र्यक्षो वृषचन्द्राङ्कभूषितः ।
उरगेन्द्रोपवीती च कृत्तिवासाः पिनाकधृक् ।।
चण्डिकाष्टदशभुजा सर्वप्रहरणान्विता ।
त्र्यक्षा सिंहरथा धन्या महिषासुरसूदिनी ।।
मयूरवाहनः स्कन्दः शक्तिकुक्कुटधारकः ।
सुरूपदेहो विक्रान्तो देवः सेनापतिः शिशुः ।।
आदित्यस्तरुणः स्रग्वी कवची खड्गधृक् तथा ।
तेजस्वी पङ्कजकरः षड्वर्गश्च किरीटवान् ।।
ऐरावतश्चतुर्दन्तः श्वेतगात्रो महागज़ः ।
तदारूढो महेन्द्रस्तु वज्रहस्तो महाबलः ।।
तिर्यग्ललाटगं नेत्रं तृतीयं तस्य कारयेत् ।
नीललोहितवर्णा च शची तस्य समीपगा ।।
एवं देवगणाः सर्वे स्वायुधाभरणोज्ज्वलाः ।
कर्तव्याः स्वस्वरूपाश्च सम्पूर्णाः शुभलक्षणाः ।।
हस्तमात्रा भवेत् सौम्या द्विहस्तानान्नधनप्रदा ।
सुभिक्षक्षेमदा पुण्या त्रिहस्ता तु चतुष्करा ।।
वैकल्यं कुरुते हीना कृशाङ्गी देहनाशिनी ।
मरणं सक्षतायां तु सुदीर्घा वित्तनाशिनी ।।
वामे नता हन्ति पत्नीं कर्तुर्दक्षिणभागगा ।
ऊर्ध्वदृष्टिर्नेत्ररोगं गोकर्णा स्यादधोमुखी ।।
सुरूपा सुप्रभागैव सर्वाभरणभूषिता ।
स्वायुधैश्च समायुक्ता कर्तव्या प्रतिमा शुभा ।। इति ।। ५७ ।।
इति श्रीभट्टोत्पलविरचितायां संहिताविवृतौ प्रतिमालक्षणं
नामाष्टपञ्चाशत्तमोऽध्यायः ।। ५८ ।।
( प्रमथाधिपो गजमुखः प्रलम्बजठरः कुठारघाती स्यात् ।
एकविषाणो बिभ्रन्मूलककन्दं सुनीलदलकन्दम् ।।
हाथी के समान मुख वाली, लम्बे उदर वाली, कुठारधारिणी, एक दाँत वाली और
मूलककन्द तथा सुनीलदलकन्द धारण की हुई गणेश की प्रतिमा बनावे । )
इति 'विमला' हिन्दीटीकायां प्रतिमालक्षणाध्यायोऽष्टपञ्चाशत्तमः ॥ ५८ ॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA