सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

बृहत्संहिता: द्वितीय भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

Brihat Samhita Vol 2 with Vimala Hindi Commentary

आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा

DevanagariHindipublished760 पृष्ठ

पृष्ठ 161, कुल 760 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 161

प्रासादलक्षणाध्यायः १३३
अथोपसंहारार्थमाह—
प्रासादलक्षणमिदं कथितं समासाद्
गर्गेण यद्विरचितं तदिहास्ति सर्वम्।
मन्वादिभिर्विरचितानि पृथूनि यानि
तत्संस्पृशन् प्रति मयात्र कृतोऽधिकारः ॥३१॥
इति श्रीवराहमिहिरकृतौ बृहत्संहितायां प्रासादलक्षणं
नाम षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥५६॥
मैंने संक्षेप से यह प्रासादों का लक्षण कहा है; किन्तु गर्ग मुनि ने इस प्रकरण में जो
कुछ कहा है, वे सभी विषय इसमें समाहित हैं। साथ ही मनु आदि ( वसिष्ठ, मय और
नग्नजित् ) आचार्यों ने जो विस्तारपूर्वक कहे हैं, उनकी स्मृति के लिये मैंने यह अधिकार
बनाया है॥३१॥
इति 'विमला' हिन्दीटीकायां प्रासादलक्षणाध्यायः षट्पञ्चाशत्तमः ॥५६॥
इदं मया प्रासादलक्षणं समासात् संक्षेपात् कथितमुक्तम्। गर्गेण मुनिना विरचितं
कृतं तत्सर्वं निरवशेषमिहास्मिन्नस्ति विद्यते। यानि च पृथूनि विस्तीर्णानि मन्वादिभिर्मनुवसिष्ठ-
मयनग्नजिद्भिर्विरचितानि कृतानि प्रासादलक्षणानि तानि प्रति मया द्वारमानाष्टभागोनेत्यादि-
लक्षणलक्षितानि संस्पृशन्नत्राधिकारः कृतः। प्रासादलक्षणं कृतमित्यर्थः। अथवा तत्सं-
स्पृशंस्तानि सर्वाणि लक्षणानि प्रतिसंस्पृशन् परामृशन् मयाधिकारः कृत इति॥३१॥
इति श्रीभट्टोत्पलविरचितायां संहिताविवृतौ प्रासादलक्षणं नाम
षट्पञ्चाशत्तमोऽध्यायः ॥५६॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA