बृहत्संहिता: प्रथम भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)

पुष्यस्नानाध्यायः ५६५
धीयायां स्वप्नविधिः स्वप्नपरीक्षणविधिरुक्तः कथितः। तथा च यात्रायाम्—
दुकूलमुक्तामणिभृन्नरेन्द्रः समन्त्रिदैवज्ञपुरोहितोऽतः।
स्वदेवतागारमनुप्रविश्य निवेशयेत्तत्र दिगीश्वराचाम्।।
अभ्यर्च मन्त्रैस्तु पुरोहितस्तामधश्च तस्यां भुवि संस्कृतायाम्।
दर्भैश्च कृत्वा स्तरमक्षतैस्तां लिखेत् समन्तात्सितसर्षपैश्च।।
ब्राह्मीं सदूर्वामथ नागपुष्पीं कृत्वोपधानं शिरसि क्षितीशः।
पूजार्घजान् पुष्पफलाभिधानानाशासु दध्याच्चतुरः क्रमेण ।।
यज्जाग्रते दूरमुदैति दैवमावर्त्य मन्त्रं प्रयतस्त्रिरेतम्।
लघ्वेकभुग्दक्षिणपार्श्वशायी स्वप्नं परीक्षेत यथोपदेशम्।।
नमः शम्भो त्रिनेत्राय रुद्राय वरदाय च।
वामनाय विरूपाय स्वप्नाधिपतये नमः।।
भगवन् देवदेवेश शूलभृद् वृषवाहन।
इष्टानिष्टं समाचक्ष्व स्वप्ने स्वप्नस्य शाश्वतम् ।।
इष्टमन्त्रान् ततः स्मृत्वा शिवशक्तिपुरोगमान्।
अभ्यर्थनं ततस्तस्य कृत्वा सुप्रयतो नृपः।।
एकवस्त्रे कुशास्तीर्णे सुप्तः प्रयतमानसः।
निशान्ते पश्यति स्वप्नं शुभं वा यदि वाऽशुभम्।। इति।।२२।।
ततः किं कुर्यादित्याह—
अपरेऽहनि प्रभाते सम्भारानुपहरेद्यथोक्तगुणान् ।
गत्वाऽवनिप्रदेशे श्लोकांश्चाप्यत्र मुनिगीताः ।।२३।।
दूसरे दिन प्रातःकाल उस पृथ्वी प्रदेश में जाकर उक्त गुणों से युत सामान एकत्रित
करें। यहाँ पर मुनि (वृद्ध गर्ग) से कथित ये वक्ष्यमाण श्लोक हैं।।२३।।
अपरेऽहनि द्वितीयदिने प्रभाते प्रभातसमये तस्मिन्नेवावनिप्रदेशे भूस्थाने गत्वा
यथोक्तगुणान् यथोपयोज्यान् सम्भारानुपहरेत् ढौकयेत्। अत्राप्यस्मिन्नर्थे श्लोका मुनिगीताः,
मुनिना महर्षिणा वृद्धगर्गेण गीताः कथिताः। अपिशब्दः सम्भावनायाम्।।२३।।
तांश्चाह—
तस्मिन् मण्डलमालिख्य कल्पयेत्तत्र मेदिनीम् ।
नानारत्नाकरवतीं स्थानानि विविधानि च ॥२४॥
पुरोहितो यथास्थानं नागान् यक्षान् सुरान् पितॄन्।
गन्धर्वाप्सरसश्चैव मुनीन् सिद्धांश्च विन्यसेत् ।। २५ ।।
ग्रहांश्च सर्वनक्षत्रे रुद्रांश्च सह मातृभिः ।
स्कन्दं विष्णुं विशाखं च लोकपालान् सुरस्त्रियः ॥ २६॥
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmu. Digitized by S3 Foundation USA