बृहत्संहिता: प्रथम भाग (आचार्य वराहमिहिर - विमला हिन्दी व्याख्या, पं. अच्युतानन्द झा)
Brihat Samhita Vol 1 with Vimala Hindi Commentary
आचार्य वराहमिहिर (टीकाकार: पं. अच्युतानन्द झा) द्वारा
पृष्ठ 582, कुल 728 में से
संदर्भ में पढ़ें५४० बृहत्संहिता
बालाः शिशवः। आयुधकाष्ठाश्मपाणयः, आयुधानि खड्गादीनि कृत्रिमरूपाणि,
काष्ठानि लगुडानि, अश्मनः पाषाणाः, पाणिषु हस्तेषु येषां ते तथाभूताः, प्रहर हर छिन्धि
भिन्धि इति निगदन्तः प्रवदन्तः परस्परमन्योन्यं प्रहरन्ते घ्नन्ति यत्र तत्राप्याशु क्षिप्रमेव
भयं भवति। तथा च पराशरः—
यदि धनुरसिकाष्ठलोष्टहस्ताः पुरशिशवो रणवत्समाचरन्ति।
प्रहर हर जहीत्युदाहरन्ते भयमचिरात्तुमुलं निवेदयन्ति।। इति।।७६।।
अन्यानप्याह—
अङ्गारगैरिकाद्यैर्विकृतप्रेताभिलेखनं यस्मिन्।
नायकचित्रितमथवा क्षये क्षयं याति न चिरेण ।।७७।।
जिस घर की दीवाल पर कोयले, गेरू आदि ( पीले और नीले ) रङ्गों से विकृत मृत
पुरुषों के चित्र बनाये जायें या कोयले आदि से बनाये हुये गृहस्वामी के चित्र दिखाई दें
तो वह घर शीघ्र ही नष्ट हो जाता है।।७७।।
यस्मिन् क्षये गृहे अङ्गारगैरिकाद्यैर्विदग्धकाष्ठेन गैरिकेण वा। आदिग्रहणादन्यैः
पीतनीलै रङ्गैर्विकृतानां विरूपाणां प्रेतानां मृतपुरुषाणां चाभिलेखनमालेखनम्, अथवा
नायको गृहस्वामी अङ्गारगैरिकाद्यैश्चित्रित आलेखितोऽपि कृतो यत्र दृश्यते गृहे तद्गृहं
न चिरेण शीघ्रमेव क्षयं नाशं याति।।७७।।
अन्यानप्याह—
लूतापटाङ्गशबलं न सन्ध्ययोः पूजितं कलहयुक्तम्।
नित्योच्छिष्टस्त्रीकं च यद् गृहं तत्क्षयं याति ।।७८।।
जो घर मकरियों के जाल से व्याप्त हो, दोनों सन्ध्याओं में देवादि के पूजन से रहित
हो, प्रतिदिन कलहयुत हो और अपवित्र स्त्रियों से युत हो, उसका नाश हो जाता है।
लूताशब्देन जालकरा उच्यन्ते, तदीयैस्तन्तुभिर्ये पटा अङ्गान्यवयवाश्च तदीयान्येव,
तैर्गृहं शबलं व्यामिश्रितम् तथा सन्ध्योर्द्वयोः सूर्योदयास्तमयोर्यन्न पूजितं नार्चितम्,
तथा नित्यं कलहयुक्तं प्रतिदिनं यत्र कलहः क्रियते तथा यद्गृहं नित्योच्छिष्टस्त्रीकं नित्यं
सर्वकालमुच्छिष्टाः स्त्रियो यत्र तत्क्षयं नाशं याति।।७८।।
अन्यानप्याह—
दृष्टेषु यातुधानेषु निर्दिशेन्मरकमाशु सम्प्राप्तम्।
प्रतिघातायैतेषां गर्गः शान्तिं चकारेमाम् ।।७९।।
यदि प्रत्यक्ष में राक्षस दिखाई दे तो बहुत शीघ्र मरी पड़ती है। इन पूर्वोक्त उत्पातों
के नाश के लिये गर्ग मुनि ने आगे कथित प्रकार की तरह शान्ति कही है।।७९।।
यातुधानेषु यक्षेषु प्रत्यक्षमवलोकितेषु आशु क्षिप्रमेव मरकं सम्प्राप्तं निकटवर्तिनं
CC-0. JK Sanskrit Academy, Jammmau. Digitized by S3 Foundation USA