बृहत्संहिता (आचार्य वराहमिहिर - स्थापत्य, खगोल, मौसम व जल विज्ञान)

486 बृहत्संहितायाम् [Adh. LV. Sl. 8-12.
तथा च
घृतं क्षीरं तथा क्षौद्रमुशीरंस्तिलगोमयैः ।
विडङ्गलेपनं मूलात् सङ्क्रमोविरोपणम् ॥
शुचिर्भूत्वा तरोः पूजां कृत्वा स्नानानुलेपनैः ।
रोपयेद्रोपितश्चैव पत्रैस्तैरेव जायते ॥८॥
Sloka 8.—One ought to be clean and worship a tree
with ablutions and pastes, and then graft it. Then it wil
thrive even with the leaves with which it is grafted.
सायं प्रातश्च घर्मर्तौ शीतकाले दिनान्तरे ।
वर्षासु च भुवः शोषे सेक्तव्या रोपिता द्रुमाः ॥९॥
Slokas 9.—The transplanted trees should be watered
morning and evening in summer; on alternate days in
cold season; and whenever the soil is dry during the rains.
जम्बूवेतसवानीरकदम्बोदुम्बरार्जुनाः ।
बीजपूरकमृद्वीकालकुचाश्च सदाडिमाः ॥१०॥
वञ्जुलो नक्तमालश्च तिलकः पनसस्तथा ।
तिमिरोऽम्रातकश्चेति षोडशानूपजाः स्मृताः ॥११॥
Slokas 10-11.—Jambu, Vetasa, Vanira, Kadamba,
fig, Arjuna, Matulunga, grape vine, lemon, pomegranate,
Vanjula, Naktamala, Tilaka, Jack, Timira and Amrataka,
these sixteen trees grow in a moist soil.
उत्तमं विंशतिर्हस्ता मध्यमं षोडशान्तरम् ।
स्थानात् स्थानान्तरं कार्यं वृक्षाणां द्वादशावरम् ॥१२॥
Sloka 12.—It is very good, if trees are planted 20
cubits apart; moderate, if 16 cubits apart; and inferior, if
12-cubits apart.
तथा च काश्यपः ।
अन्तरं विंशतिर्हस्ता वृक्षाणामुत्तमं स्मृतम् ।
मध्यमं षोडश ज्ञेयमधमं द्वादश स्मृतम् ॥