सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

The Brihaddeshi of Sri Matanga Muni

मतंग मुनि (सम्पादक: के. साम्बशिव शास्त्री) द्वारा

DevanagariSanskritpublished175 पृष्ठ

पृष्ठ 45, कुल 175 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 45

त्रयस्त्रिंशदलङ्कारः । ३७
(तद् ?) द्वयोः स्वरयोर्बहूनां च स्ववर्णा ममकलग-
भागमाश्चतुर्दशकलः प्रेङ्खोलितः । यथा—मरिरि सरिग
गरिगम मपपमपधसप₁निनिनिध नीनसनि । प्रेङ्खोलितः ।
अंशाच्चतुर्थं पञ्चमं वा स्वरं गत्वा यत्र मन्द्रे पुनरा-
गम्यते तारमन्द्रप्रसन्नः । यथा — सरिगमप । सरिगमप ।
रिरिगमपधनिगमपधग । गमपधनिग ! मपधनिम । मपध-
निसम । अथवा मन्द्रस्वरात् तारं गत्वा पुनः सहसा मन्द्र-
(व) शाद्वा गम्यते स तारः मन्द्रप्रसन्नः । सरिगमपधनि
सासा तारः । मन्द्रप्रसन्ना मन्द्रात् सहसा तारः प्राप्य
मन्द्रत्वेन क्रमेणावरोहा मन्द्रतारः प्रसन्नः(?)। सपः मगै²रिसः
रिध पमगरि गनि धपमग समनिधप । अथवा मन्द्रस्वरा-
द्धा चर्तारः स्वरानुच्चार्य क्रमेणावरुह्य च मन्द्रेण वा गम्यते
मन्द्रतारप्रसन्नः । यथा—सासा । निधपमगारिसाँ । मन्द्रतार-
प्रसन्नाः त्रिरूपश्च प्रस्तारस्थायीत्यागेहणी च तत्र स्थायिन्येक-
स्वरः स्वस्य (?) क्रमशतस्तारमन्द्रावरोहणेन मन्द्रतारागेहनेन
स्वरेण प्रस्तारः । सरिरिस । सरिग । गरिस । सरिगमप । पम्-
गरिंस । सरिगमपध । धँ⁴पम³मंग्गिस । सरिगमपधनि । निधप-
मगरिस । सरिगमपधनिस । सनिधपमगरिम । अथवा षेल्-
षड्जग्रामे षड्जाद्याः सप्त मूर्छनाः मध्यमग्रामे मध्यमाश्च
सप्त । एताश्चतुर्दश मूर्छनाः प्रत्येकं चतुर्धा भवन्ति । शुद्धा
करकलिकलिता सान्तरा तद्व्योपेता चेति । एकैकस्या मूर्छना-
१. 'नींनीनीध', २. 'म॑रि', ३. 'म', ४. 'ध' ग. पाठः,