बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)
The Brihaddeshi of Sri Matanga Muni
मतंग मुनि (सम्पादक: के. साम्बशिव शास्त्री) द्वारा
पृष्ठ 44, कुल 175 में से
संदर्भ में पढ़ें३६ बृहद्देश्यां
स्थानत्रयेऽपि सदृशध्वनिः सप्तस्वरोच्चारणः समः ।
एतदुक्तं भवति — यस्य याव(न्तः ? त्यः) श्रुतयः स्वस्थान-
त्रितयेषु तावत् श्रुतिकमेव (?) कार्याः । यथा — सरिगम-
पधनिनी द्वयोर्द्वयोः स्वरयोः संवादिनोरुच्चारणात् समः ।
तद्यथा — सम सप रिधगनी । ग्रामभेदे तु रिपजयिति(?)
विशेषः । इति .समः । नि ।
चिरमेकस्मिन् स्वरे षड्जादिरूपे स्थित्वा तदीयतार-
मग्निवत् (पृ ? स्पृ)ष्ट्वा कलामे(न्यः ? )कां च स्थित्वा यत्र
पुनरपि समा सा मन्द्रया गम्यते स बिन्दुः । सा सा इति
बिन्दुः ।
एककलान्तरं स्पृष्ट्वा बिन्दोरेव विपर्ययोच्चारणात्प्रवृत्तौ
विनिवृत्तत्वाद् निवृत्ताख्यः । यथा — सां सासा निवृत्तः
प्रवृत्तः(?) ।
.आक्रीडितवदारोहादवरोहक्रमेण प(प्क ? ट्क)लो वेणुः ।
यथा — सरिगमपधनि निधपमगरिसा । वेणुः ।
मन्द्रसप्तकमध्ये पवनी(?)रोधेन द्विश्रुतेः कम्पनात् क-
म्पितस्त्रिकलः । यथा — सरिगमपधनिस कम्पितः ।
मध्यमसप्तके त्रिश्रुतेः कम्पनात् त्रिकलः कुहरितः ।
यथा — सरिगमपधनिसा कुहरितः ।
तारसप्तके त्रिश्रुतेः कम्पनात् त्रिकलो रेचितः। सरि-
गमपधनिस (र ? रे)चितः ।