बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)
The Brihaddeshi of Sri Matanga Muni
मतंग मुनि (सम्पादक: के. साम्बशिव शास्त्री) द्वारा
DevanagariSanskritpublished175 पृष्ठ
पृष्ठ 151, कुल 175 में से
संदर्भ में पढ़ेंपृष्ठ 151
भाषालक्षणम् । १३९
गान्धारां(श ? शा) मध्यमान्ता गान्धारी मध्यमाश्रिता ।
एकान्तवासिभिर्गीता मूलभाषा तु षड्जगा ॥
उदाहरणं — गामापानीसासा । निधाधामामामागा-
माधा । निसारी । सापामामा । धानीसारी । गारीसानी ।
धामामा । गान्धारी ।
धैवताद्यन्तषड्जर्षभहीना षाडवस्वरा ।
-
- वलितगा एषा गीयते दृढमानसैः ॥
उदाहरणं — धाधामापा । गागामाधानिसानिधाधा-
पापागामाधासनिधानिसासागामापापाधाधा । मधापामामाग-
धगामधानिसासा । निसानिगागामासानीधाधापभामागाधा ।
सामाधानीससाधापामाधाधा । स्वरवलिता ।
धैवताद्यन्तललिता षड्जपञ्चमवर्जिता ।
पञ्चस्वरा तु गीयते प्रकृष्ट सा मता क्रमात् ॥
उदाहरणं—धासाधागासानिसामानि । मानिधा-
मागा । गामाधानी । धामामागा । रिनिधाधा । ललिता ।
निषादपतरख्याता (?) धैवताद्यन्तरा + + ।
- वलितगा एषा गीयते दृढमानसैः ॥
-
-
- म्या + भाषा च गीतान्त्येन विवर्जिता ॥
उदाहरणं—धामागापा । पास्तापापा । गमामापानि-
धाधाधाधा । पामाधागागा । सनिधाधापापा । धासागमागाप-
निधाधानीसरिसामापानिधापामामागाप्सधानीधाधा । निष्पा-
दवती ।
धैवताद्यन्तसंयुक्ता षाडवा तुम्बुरु स्मृता ।
ऋषभेण विहीना तु गीयते ब्रह्मवादिभिः ॥
- म्या + भाषा च गीतान्त्येन विवर्जिता ॥
-