बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

९२ बृहद्देश्यां
तानस्तु मध्यमन्यासः पञ्चमांशोऽल्पसप्तमः ।
मध्यमापञ्चमीजात्योर्ऋषभेण तु दुर्बलः ॥ ३३२ ॥
अस्यार्थः — भिन्ननासिका(?) मध्यमग्रामसंबन्धः,
मध्यमापञ्चमीजात्युत्पन्नत्वात् । पञ्चमो ग्रहोऽशश्च । मध्यमो
न्यासः । मध्यमनिषादयोरल्पत्वम् (?) । निषादोऽत्र काकली ।
पूर्णश्चायम् । प्रौढकरुणेऽस्य प्रयोगः । पञ्चमादिमूर्च्छना ।
सञ्चारी वर्णः । प्रसन्नादिरलङ्कारः । दक्षिणे कला वार्त्तिके कला
चित्रे कला । स्वरपदगीते चच्चत्पुटादितालः ।
भिन्नानां ग्रामविभागस्तु काश्यपेनोक्तः । तथाच —
“भिन्नषड्जस्तु षड्जे स्याद् भिन्नकैशिकमध्यमः ।
पञ्चमः कैशिकस्ताने मध्यमग्रामसंश्रितः ॥”
इति भिन्नाः समाख्याता गौडकान् शृणु साम्प्रतम् ।
ननु गौडाः कथम् । उच्यते गौडगीतिसंबन्धत्वात् ।
किं लक्षणम् । उच्यते । तथथा —
ओहाडी मन्त्रजा(?) + तु प्रयोगै(र्द्रु ? र्हु)तकम्पितैः ॥
अविश्रामेण त्रिस्थाने गौडगीतिरुदाहृता ।
गौडपञ्चमस्य लक्षणं —
गौडपञ्चमनिष्पत्तौ धैवतीषड्जमध्यमे ॥ ३३४ ॥
धैवतांशो मध्यमान्तो (वि ? र)हितः पञ्चमेन तु ।
अस्यार्थः—गौडपञ्चमः षड्जग्रामसम्बन्धः, धैवती-
षड्जमध्यमाजात्योः समुत्पन्नत्वात् । धैवतोंऽशो ग्र(ह)श्च ।
मध्यमो न्यासः । निषादगान्धारौ काकल्यन्तरौ । पञ्चमरहितोऽयं