बृहद्देशी (मतंग मुनि - राग-पद्धति का विश्व में सर्वप्रथम प्रतिपादक ग्रन्थ)

वतीजातेर्जातत्त्वात् । धैवतो ग्रहोऽंशश्च । मध्यमो न्यासः ।
ऋषभपञ्चमहीन औडुवितः । निषाद्गान्धारौ काकल्यन्तरौ ।
सर्वोपकरणप्रवृत्तस्य विजातीयो निरर्णानिवृत्तस्य(?) मृगयायां
प्रवृत्तस्य नायकस्य प्रवेशादिकासु अस्य विनियोगः । बीभ-
त्सभयानकौ रसौ । धैवतादिमूर्छना । सञ्चारी वर्णः । प्रसन्नादि-
रलङ्कारः । दक्षिणे कला वृत्तौ कला चित्रे कला । स्वरपदगीते
चच्चत्पुटादितालः । पञ्चमस्य स्थाने स्थाने विवादित्वेन गृहीतो
भवति । पञ्चमस्य श्वसंवादित्वेन(?) वर्ज्यते कदाचिद्सौ भिन्न-
पञ्चमः स्वरभिन्नोऽभिधीयते । लक्षणं च तद्यथा --
शुद्धपञ्चमवत् प्रोक्तः स्वर(न्धै ? षै)भिन्नपञ्चमः ॥३२५॥
धैवतांशः पञ्चमान्तः सूत्रधारप्रवेशने ।
अस्यार्थः--भिन्न(सं ? ) पञ्चमो मध्यमग्रा(म)संबन्धः
षड्जोदीच्यवतीजातेः मध्यमा (पञ्चमी) जात्योर्जातत्वात् ।
ग्रहोऽंशश्च धैवतः। पञ्चमो न्यासः । निषादोऽत्र काकली । क-
चिन्निषादस्यापि प्रयोगः । सम्पूर्णश्चायम् । सूत्रधारप्रवेशोऽस्य
विनियोगः । बीभत्सभयानकौ रसौ । धैवतादिमुर्छना ।
सञ्चारी वर्णः । प्रसन्नादिरलङ्कारः । दक्षिणे कला वृत्तौ कला
चित्रे कला । स्वरपदगीते चच्चत्पुटादितालः ।
इदानीं जातिभिन्नस्य लक्षणमाह --
जातीनामंशकं स्थाय( ? ) स्वल्पकरतु बहुरतथा ॥ ३२६॥
अल्पत्वं च बहुत्वं च प्रयोगाल्पबहुत्वतः ।
सूक्ष्मातिसूक्ष्मैर्व्यक्तैश्च जातिभिन्नः स उच्यते ॥ ३२७ ॥
ञ