भुशुण्डि रामायण (काकभुशुण्डि एवं गरुड़ संवाद - पूर्वखण्ड सविस्तार व्याख्या)

• १५६ -
  पञ्चाशत्तमोऽध्यायः
  श्रीशुक उवाच
  ततश्चिरात्सुसंगम्य रामो जनकनन्दिनीम् ।
  अतोषयन्महाकेलिसमुत्थैर्विविधै रसैः ॥ १ ॥
  एवं ते सरयूतपत्तिरुक्ता पातकनाशिनी ।
  य एनां शृणुयाद् भक्त्या नरः सोऽपि विमुच्यते ॥ २ ॥
  प्रमोदवनरूपं च समाहात्म्यमुदाहृतम् ।
  इदं तस्याः परं धाम सहजायाश्चिदात्मकम् ॥ ३ ॥
  प्रमोदवनकेलीनामधिष्ठात्री परात्परा ।
  रामेणापि सहैवैषा संजातार्द्धाङ्गसङ्गिनी ॥ ४ ॥
  दृष्टा दशरथेनैव सपत्नीकेन धीमता ।
  १ततोऽन्तर्द्धानमगात्तूर्णं तद्रूपं युगलात्मकम् ।
  रुरोदसूतिकास्थाने रामः प्राकृतबालवत् ॥ ५ ॥
  जनक उवाच
  काकुत्स्थवंशसम्बन्धः कथं देव्या भवेन्मुने ।
  एतद्ध्यनुचितं तस्या २जायाया रघुपतेः स्वयम् ॥ ६ ॥
  श्रीशुक उवाच
  असौ राजा पुरा कल्पे कश्यपाख्यः प्रजापतिः ।
  अदितिस्तद्वधूर्देवी कौसल्या याभवत्पुनः ॥ ७ ॥
  तौ दम्पती पुरा धात्रा नियुक्तौ सृष्टिकर्मणि ।
  वैराग्याविष्टचित्तत्वान्न चक्राते प्रजासृजिम् ॥ ८ ॥
  ततो ब्रह्मा स्वयमेत्याब्रवीत्तौ कथं वां नो कुरुथो विश्वसर्गम् ।
  उत्पादितावेतदर्थं परेण तदिच्छातः प्रतिकूलं किलैतत् ॥ ९ ॥
  इत्युक्तावपि तौ तेन विरक्तौ कश्यपादिती ।
  ऊचतुर्वचनं तस्मै सत्यमर्थवदीश्वरौ ॥ १० ॥
  तावूचतुः
  यदि नौ स स्वयं साक्षाद्भूत्वा देवः परः पुमान् ।
  वक्ष्यते विश्वसर्गाय करिष्यावस्तदा प्रजाम् ॥ ११ ॥
  इत्युक्त्वा विधये साक्षाच्चतुराननमूर्तये ।
  चक्राते संततं तीव्रं मुनिभिर्दुश्चरं तपः ॥ १२ ॥

---

१ पादेऽस्मिन्नक्षराधिक्यमार्षः । २. पादेऽस्मिन्नक्षराधिक्यमार्ष ।