भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । ५७
अथ करीराणि ।
करीरमाध्मानकरं कषायं स्वादु तिक्तकम् ।
तथा —
करीरं कटुतिक्ताम्लं कषायं कटुशीतलम् ।
पित्तास्रदाहकृच्छ्रघ्नं रुचिकृत्पर्वनिर्गणम् ॥
वंशांकुर
दीपनाः कफवातघ्नाश्चिरबिल्वाङ्कुरास्सराः २।
शतावर्येङ्कुरास्तिक्ता वृष्या दोषत्रयापहाः ॥
इति करीराणि ।
३अग्राणि प्रसिद्धानि ।
अथ फलानि ।
मूत्राघातहरं प्रमेहशमनं कृच्छ्राश्मरीच्छेदनं
विण्मूत्रग्लपनं तृषार्त्तिशमनं जीर्णाङ्गपुष्टिप्रदम् ।
वृष्यं स्वादुतरं त्वरोचकहरं बल्यं च पित्तापहं
कूष्माण्डं प्रवरं वदन्ति भिषजो वल्लीफलानां पुनः ॥
पिञ्चनुक्तत्र कूष्माण्डं बालं मध्यं कफावहम् ।
पक्वं लघूष्णं सक्षारं दीपनं वस्तिशोधनम् ।
सर्वदोषहरं हृद्यं पथ्यं ४रेतोविकारिणाम् ॥
कूष्माण्डम् ।
१. J1. करीरमाध्मातकरं ।
२. J1. reads: इत्यङ्कुराः ॥
३. J1. reads: अग्रं वेत्राग्रादिः । आह वाग्भटः—वेत्राग्रं बृहती बाह्या इति
४. रेतोविकारिणाम् ।