भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

७४ भोजनकुतूहले
'रमणो रामणः कालशाकः कैडर्य इत्यभिधानाद्' इति श्राद्धप्रकरणे
प्रयोगपारिजातः।
गाङ्गेरुकदळं शीतं कषायं मधुरं गुरु ।
मेदःशोफोदराशसिं वातलं ग्राहि पिच्छलम् ॥
कारीशाक ।
बल्यं हिमं स्वाद्वगस्त्यं भूतकासत्रिदोषजित् ।
श्रमवैवर्ण्यजित्पत्रमागस्त्यं नातिशीतलम् ।
नक्तान्धानां हितं नस्यात् तत्स्याच्चातुर्थिकापहम् ॥
श्वेतागस्त्यपत्र ।
रक्तागस्त्यदळं रुच्यं विषवीसर्पकुष्ठजित् ।
तत्पुष्पं सर्वपापघ्नमगस्तिफलमग्निकृत् ॥
अवृष्यं रोचनं रूक्षं वातलं कफपित्तजित् ॥
रक्तागस्त्यपत्र ।
स्वादु बिम्बीदळं शीतं वातपित्तास्रपित्तजित् ।
कामलापाण्डुतृष्णाघ्नं मेदःशुक्रकफप्रदम् ॥
f
पत्रं सूरणजं तीक्ष्णं रूक्षमुष्णं विकारि च ।
कृमिक्लेष्मार्शसां पथ्यं तन्नाळं सरं गुरु ।
सूरणपत्रना-
शी र्ली कटुकाम्ला च वातशोफकफापहा
तन्नाळं तैललेपघ्नमत्युष्णं रुचिकृत्तरम् ॥
शीकेक्कायीपत्रफ
पट्टशाकस्तु नाडीको नाडीशाकश्च स स्मृतः
नाडीको रक्तपित्तघ्नो विष्टम्भी वातकोपनः ॥
नालीक ।
१. Bh. शुक्रकफप्रदम् ।
०२. J1. लघु ।
३. J1. P1 P2. मत्यम्लम् ।