भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । ६७
पुष्कलः पुष्टिकृद्रुच्यः पित्तघ्नः श्लेष्मलो लघुः ।
किञ्चिदुष्णो रक्तवर्णो वातरोगे न तौ हितौ ॥
पोकळा १.
राजशाकिनिका रुच्या पित्तघ्नी शीतला च सा ।
सैवातिशीतला रुच्या विज्ञेया स्थूलशाकिनी ॥
दोन्ही राजगिरे ।
मारिषो रेचकश्शीतो गुरुर्मेदस्त्रिदोषजित् ।
अन्यत्र तु —
मारिषो मधुरश्शीतो विष्टम्भी पित्तनुद् गुरुः ॥
वातश्लेष्मकरो रक्तपित्तनुद्विषमाग्निजित् ।
रक्तमाषो गुरुर्नातिसक्षारो मधुरस्सरः ।
श्लेष्मलः कटुकः पाके स्वल्पदोष उदीरितः ॥
मांठ ।
उपोदकी कटुश्शीता कषाया मधुरा च सा ।
निद्रालस्यकरी रुच्या विष्टम्भंश्लेष्मकारिणी ॥
मोठीवेली ।
उपोदकी परा क्षुद्रा सूक्ष्मपत्रा तु मण्डपी ।
रसवीर्यविपाकेषु सदृशी पूर्वया स्वयम् ॥
क्षुद्रवेली ।
उपोदकी तृतीया च वनजा वन्यजाह्वया ।
वन्याप्युपोदकी तिक्ता कटूष्णा रोचनी परा ॥
रानवेली ।
क्षुपोपोदकनाम्नी च बल्लिस्सा मूलपोतिका ।
मूलपोतित्रिदोषघ्नी वृष्या बल्या लघुश्च सा ॥
बैलपुष्टिकरी रुच्या जठरानलदीपनी ।
बसला ।
१. J1. omits this Verse.
२. T2. adds बल्या नूतनबलकरी । बलपुष्टिकरी विद्यमानबलवृद्धिकरी ।