भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

प्रथमपरिच्छेदः । ४१
तथा—
मरीचं दीप्यकं शुण्ठी चव्यं चित्रकमेव च ।
पिप्पली पिप्पलीमूलं धान्यकाजाजिसैन्धवम् ॥
जरणं दाडिमं पथ्यामामलं हिङ्गुगन्धकम् ।
एतत्कल्कं समं मिश्रं पक्त्वा तक्रं सपिण्डकम् ॥
वातश्लेष्महरा हृद्या परमा रुचिकारिणी ।
आमातीसारशूलघ्नी वातगुल्मनिकृन्तनी ॥
कासश्वासहरा चोग्रा मन्दाग्नेर्दीपनी परा ।
उक्ता चैव सदा पथ्या उत्तमा कठिका मता ॥
कढो ।
मुद्गपिष्टीविरचितान् वटकांस्तैलपाचितान् ।
हस्तेन चूर्णयेत्सम्यक् तस्मिंश्चूर्णे विनिक्षिपेत् ॥
भृष्टहिङ्ग्वादिकं सूक्ष्ममरीचं जीरकं तथा ।
निम्बूरसं यवानीं च युक्त्या सर्वं विमिश्रयेत् ॥
१. J₁. T₁. Bh. ह्यगन्धकम् ।
२. Bh. adds before this verse उक्तं च । सुषेण :-
जरणमरिचशुण्ठीपिप्पलीमूलचूर्णं
दहनरुचकधान्यं सैन्धवं पिप्पलीनाम् ।
अभयकपिथसारं दाडिमाजाजिहिङ्गु
युवतिकरसुपक्वं त्वामलक्यासु तक्रम् ॥
हरति पवनसङ्गं श्लेष्मदोषं च कासं
अरुचिजठरशूलमामवातातिसारम् ।
वदति सकलवैद्यो वैद्यराजः सुषेणो
रुचिकृदनलदीप्तं व्यञ्जनं राजयोग्यम् ॥
योगसारे, वाते —
निर्गुण्डि दीप्यकं वह्निर्हरिद्रा विश्वभेषजम् ।
तक्रकाञ्जिकसम्पर्कं वातघ्नं वह्निवर्धनम् ॥
रामठम् ।
1081