भोजनकुतूहल: प्रथम भाग (रघुनाथ नवहस्त - आहार-रसायन, पाकशाला-व्यवस्था व विरुद्धाहार)

२२ भोजनकुतूहले
वाग्भटः—
नवं धान्यमभिष्यन्दि सैक्यं केदारजं च यत् ।
अभिष्यन्दीत्यन्वयः ।
लघु वर्षोषितं दग्धभूमिजं स्थलसम्भवम् ।
शीघ्रजन्म तथा सूप्यं निस्तुषं युक्तिभर्जितम् ॥ इति ॥
अथ भृष्टधान्यगुणाः ।
ये केचिद् व्रीहयो भृष्टास्ते लाजा इति संज्ञिताः
उपलक्षणमेतत् ।
येषां स्युस्तण्डुलास्तानि धान्यानि सतुषाणि तु ।
भृष्टानि स्फुटितान्याहुर्लाजा इति मनीषिणः ॥
इति अभिधानात् ।
लाजाः स्युश्छर्द्यतीसारमेहमेदःकफच्छिदः ।
कासपित्तोपशमना दीपना लघवो हिताः ॥
तथा—
लाजास्स्युर्मधुराश्शीता लघवो दीपनाश्च ते ।
स्वल्पमूत्रा अल्परूक्षा बल्याः पित्तकफच्छिदः ॥
छर्द्यतीसारदाहास्त्रमेहमेदस्तृषापहाः ॥
निघण्टौ—
लाजाश्च यवधानाश्च तर्पणाः पित्तनाशनाः ।
गोधूमयावनाळोत्थाः किञ्चिदुष्णाश्च दीपनाः ॥
इति लाजाः ।